{"title":"Caspar David Friedrich","description":"\u003cp\u003eCaspar David Friedrich (1774-1840) was de centrale landschapsschilder van de Duitse Romantiek. Hij werd geboren in Greifswald, kreeg zijn eerste lessen bij Johann Gottfried Quistorp en studeerde daarna aan de academie van Kopenhagen. Vanaf 1798 werkte hij in Dresden. Daar maakte hij van het landschap de drager van geestelijke betekenis: berg, zee en mist werden bij hem beelden van vergankelijkheid, geloof en het menselijk tekort.\u003c\/p\u003e\u003cp\u003eZijn werkwijze verliep in twee fasen. Op studiereizen naar Rügen, de Oostzeekust en Saksisch Zwitserland tekende hij buiten nauwkeurige studies van rotsen, bomen, wolken en lichtval. De schilderijen zelf stelde hij pas later in zijn atelier samen, uit geheugen en verbeelding, zodat elk landschap een geconstrueerd beeld is en geen topografisch verslag. Kenmerkend is de Rückenfigur: een kleine, van de kijker afgewende figuur die het landschap in staart. Doordat de figuur ons de rug toekeert, kijkt de beschouwer als het ware mee en wordt de ruimte een innerlijke ervaring.\u003c\/p\u003e\u003cp\u003eBinnen de Romantiek gaf Friedrich vorm aan het sublieme: het landschap dat de mens overweldigt en klein maakt. Die grondtoon verklaart waarom zijn werk na zijn dood in 1840 lang uit de aandacht verdween. Pas rond 1900, met de opkomst van het Symbolisme, werd het herontdekt en kreeg hij de plaats die hij nu inneemt. Sindsdien geldt hij als de schilder die het Duitse landschap tot een geestelijk beeld verhief.\u003c\/p\u003e\u003cp\u003eKernwerken van Friedrich bevinden zich vandaag in de \u003ca href=\"https:\/\/www.hamburger-kunsthalle.de\" rel=\"nofollow noopener\" target=\"_blank\"\u003eHamburger Kunsthalle\u003c\/a\u003e, waaronder De wandelaar boven de nevelzee. De werken die willem. in deze collectie samenbrengt, tonen beide kanten van zijn oeuvre: de weidse bergpanorama's en zeegezichten naast de stillere, meer besloten taferelen. Ze zijn als kunstdruk in beperkte oplage beschikbaar.\u003c\/p\u003e\u003cp\u003e\u003cem\u003eBron: Werner Hofmann, Caspar David Friedrich (2000); collectietoelichtingen Hamburger Kunsthalle.\u003c\/em\u003e\u003c\/p\u003e","products":[{"product_id":"de-wandelaar-boven-de-nevelzee-der-wanderer-uber-dem-nebelmeer","title":"De wandelaar boven de nevelzee - Der Wanderer über dem Nebelmeer","description":"\u003cp\u003eCaspar David Friedrich schilderde De wandelaar boven de nevelzee omstreeks 1818, in de bloeitijd van de Romantiek; het doek geldt als een sleutelwerk in zijn oeuvre. Het werk meet 94,8 bij 74,8 cm, olieverf op doek, en hangt in de Hamburger Kunsthalle in Hamburg. Een man in een donkere jas staat op een rotspunt, van achteren gezien, en kijkt uit over een zee van mist waar losse bergtoppen doorheen breken.\u003c\/p\u003e\u003cp\u003eDe compositie plaatst de gestalte midden in het beeld, zo hoog dat zijn silhouet de horizon doorsnijdt. Friedrich bouwde het landschap op in lagen: donkere rotsen op de voorgrond, daarachter de opstijgende nevel, en in de verte een vaag getekende bergketen. Het licht valt van boven en laat de mist oplichten, terwijl de figuur in schaduw blijft. De verflaag is dun en glad, met nauwelijks zichtbare toets, zodat de overgangen tussen steen, damp en lucht zonder harde randen verlopen.\u003c\/p\u003e\u003cp\u003eFriedrich maakte het doek in Dresden, waar hij vanaf 1798 woonde en zijn landschappen samenstelde uit losse natuurstudies van het Elbezandsteengebergte. Binnen de Romantiek verbeeldt het werk de verhouding tussen de mens en een natuur die zijn maat te boven gaat. De vroege herkomst van het schilderij is onzeker; het ging door verschillende particuliere collecties voordat de Hamburger Kunsthalle het in 1970 verwierf. Het draagt in de \u003ca href=\"https:\/\/online-sammlung.hamburger-kunsthalle.de\/de\/objekt\/HK-5161\" rel=\"nofollow noopener\" target=\"_blank\"\u003ecollectie van de Hamburger Kunsthalle\u003c\/a\u003e het inventarisnummer HK-5161.\u003c\/p\u003e\u003cp\u003eHet origineel hangt in Hamburg, Duitsland, in de zalen met negentiende-eeuwse schilderkunst. Bij willem. wordt De wandelaar boven de nevelzee als kunstreproductie in beperkte oplage uitgevoerd, op aanvraag gedrukt in het eigen atelier in Nederland en binnen drie weken ingelijst aan huis bezorgd.\u003c\/p\u003e","brand":"Caspar David Friedrich","offers":[{"title":"80x100","offer_id":58784774914373,"sku":"CDF-31","price":430.0,"currency_code":"EUR","in_stock":true},{"title":"90x112","offer_id":59486432821573,"sku":"CDF-31","price":515.0,"currency_code":"EUR","in_stock":true},{"title":"100x125","offer_id":58784774848837,"sku":"CDF-31","price":630.0,"currency_code":"EUR","in_stock":true}],"thumbnail_url":"\/\/cdn.shopify.com\/s\/files\/1\/0900\/6815\/6741\/files\/CDF-31__01-product_5ed13b73-8bdd-43d7-9cf8-52533ed3649d.jpg?v=1788044426"},{"product_id":"de-levensfasen-die-lebensstufen","title":"De levensfasen - Die Lebensstufen","description":"\u003cp\u003eVijf figuren van verschillende leeftijd staan op een met stenen omzoomde strandwal, waar vijf zeilschepen in de avondschemering de kust naderen. Caspar David Friedrich schilderde De levensfasen omstreeks 1834 tot 1835; het doek meet 72,5 bij 94 centimeter, is olieverf op doek en hangt in het Museum der bildenden Künste in Leipzig onder inventarisnummer 1217. Een oude man in een lange jas keert de kijker de rug toe, iets afgezonderd van een jongere man met hoge hoed, een vrouw en twee kinderen. Een van de kinderen houdt een Zweedse vlag omhoog. De schepen op zee corresponderen met de figuren op de oever: de verste liggen nog ver, de dichtstbijzijnde meren al aan.\u003c\/p\u003e\u003cp\u003eDe compositie ordent het beeld in twee registers die elkaar beantwoorden. Op de voorgrond staan de mensen, op het water liggen de schepen, elk in een eigen stadium van aankomst of vertrek, zodat het getal vijf op beide vlakken terugkeert. Friedrich hield de tonen gedempt in het avondlicht, met een lage horizon en een wijde lucht die het strand klein maakt. De olieverf is dun en egaal opgebracht, vrijwel zonder zichtbare toets. De strandwal is herkenbaar de Utkiek bij Greifswald, de geboortestad van de schilder aan de Oostzee.\u003c\/p\u003e\u003cp\u003eDe vijf figuren zijn geïdentificeerd als Friedrich en zijn naaste familie. De oude man op de rug gezien is de schilder zelf, de jongen zijn zoon Gustav Adolf, de meisjes zijn dochters Agnes Adelheid en Emma, de man met de hoge hoed zijn neef Johann Heinrich. De Zweedse vlag verwijst naar de geschiedenis van Greifswald, dat tot 1815 onder Zweeds bestuur viel voordat het Pruisisch werd. Binnen de Romantiek verbindt het werk landschap en levensloop tot een beeld van vergankelijkheid. Het schilderij behoort tot Friedrichs laatste voltooide werken, gemaakt in de jaren voor zijn dood in 1840.\u003c\/p\u003e\u003cp\u003eWie het doek wil terugzien, vindt het in \u003ca href=\"https:\/\/mdbk.de\/sammlungen\/\" rel=\"nofollow noopener\" target=\"_blank\"\u003ede collectie van Museum der bildenden Künste\u003c\/a\u003e in Leipzig. Bij willem. wordt De levensfasen als kunstreproductie in beperkte oplage uitgevoerd, op aanvraag gedrukt in het eigen atelier in Nederland en binnen drie weken ingelijst aan huis bezorgd.\u003c\/p\u003e","brand":"Caspar David Friedrich","offers":[{"title":"80x100","offer_id":58784775012677,"sku":"CDF-22","price":430.0,"currency_code":"EUR","in_stock":true},{"title":"90x112","offer_id":59486432919877,"sku":"CDF-22","price":515.0,"currency_code":"EUR","in_stock":true},{"title":"100x125","offer_id":58784774947141,"sku":"CDF-22","price":630.0,"currency_code":"EUR","in_stock":true}],"thumbnail_url":"\/\/cdn.shopify.com\/s\/files\/1\/0900\/6815\/6741\/files\/CDF-22__01-product.jpg?v=1787610885"},{"product_id":"op-de-zeilboot-auf-dem-segler","title":"Op de zeilboot - Auf dem Segler","description":"\u003cp\u003eOp de zeilboot toont een man en een vrouw op de boeg van een zeilschip, van achteren gezien, terwijl het vaartuig op een stad aan de horizon afkoerst. De man draagt donkerblauwe kleding en een baret, de vrouw een rode jurk met een witte kraag; ze houden elkaars hand vast. Voor hen loopt het want van het schip omhoog, en daarachter tekenen zich in een lichte nevel de torens en daken van een stad af. Caspar David Friedrich schilderde het doek omstreeks 1818-1820 in Dresden.\u003c\/p\u003e\u003cp\u003eDe compositie plaatst de kijker achter de twee figuren, laag bij het dek, zodat de blik met hen meereist naar de verte. Friedrich bouwt het beeld op in twee helften: het donkere, scherp getekende touwwerk op de voorgrond en de vage, lichtblauwe stad die nauwelijks vaste vorm krijgt. De olieverf is dun en glad opgezet, met fijne overgangen in de lucht en in het water. De horizon ligt hoog, waardoor het wateroppervlak een groot deel van het doek beslaat.\u003c\/p\u003e\u003cp\u003eHet werk ontstond in de jaren rond Friedrichs huwelijk met Caroline Bommer in januari 1818, en wordt met die periode in verband gebracht. Binnen de Romantiek hoort Op de zeilboot bij de zeescènes waarin Friedrich een vaart en een vergezicht samenbrengt. In het najaar van 1820 verwierf grootvorst Nikolaj Pavlovitsj, de latere tsaar Nicolaas I, het doek rechtstreeks uit Friedrichs atelier in Dresden. Lange tijd hing het in het Cottage-paleis in Peterhof bij Sint-Petersburg.\u003c\/p\u003e\u003cp\u003eSinds 1945 maakt het schilderij deel uit van de Hermitage in Sint-Petersburg, onder inventarisnummer ГЭ-9773. Het meet 71 bij 56 centimeter en is uitgevoerd in olieverf op doek. De werkpagina staat in \u003ca href=\"https:\/\/www.hermitagemuseum.org\/\" rel=\"nofollow noopener\" target=\"_blank\"\u003ede collectie van de Hermitage\u003c\/a\u003e. Bij willem. wordt Op de zeilboot als kunstreproductie in beperkte oplage uitgevoerd, op aanvraag gedrukt in het eigen atelier in Nederland en binnen drie weken ingelijst aan huis bezorgd.\u003c\/p\u003e","brand":"Caspar David Friedrich","offers":[{"title":"80x100","offer_id":58784775143749,"sku":"CDF-23","price":430.0,"currency_code":"EUR","in_stock":true},{"title":"90x112","offer_id":59486433018181,"sku":"CDF-23","price":515.0,"currency_code":"EUR","in_stock":true},{"title":"100x125","offer_id":58784775078213,"sku":"CDF-23","price":630.0,"currency_code":"EUR","in_stock":true}],"thumbnail_url":"\/\/cdn.shopify.com\/s\/files\/1\/0900\/6815\/6741\/files\/CDF-23__01-product.jpg?v=1787610885"},{"product_id":"winterlandschap-winterlandschaft","title":"Winterlandschap - Winterlandschaft","description":"\u003cp\u003eCaspar David Friedrich schilderde dit winterlandschap waarschijnlijk in 1811, in de jaren waarin de Duitse Romantiek haar religieuze thema's uitwerkte. Een man heeft zijn krukken in de sneeuw achtergelaten en leunt tegen een rotsblok, biddend bij een crucifix tussen jonge sparren. Op de achtergrond doemt het silhouet van een gotische kathedraal op uit de mist. Het werk is uitgevoerd in olieverf op doek en meet 32,5 bij 45 centimeter.\u003c\/p\u003e\u003cp\u003eDe compositie stelt geloof en hoop tegenover de winterse kaalte. Groenblijvende sparren, grassprieten die door de sneeuw breken en een zachte roze gloed van de naderende dageraad dragen de belofte van opstanding. Friedrich hield het palet gedempt en de horizon laag, zodat de kleine gestalte en het kruis het middelpunt vormen. De kathedraal blijft vaag, meer verschijning dan bouwwerk, opgetrokken uit dezelfde mist als de bomen erachter.\u003c\/p\u003e\u003cp\u003eHet doek vormt een pendant bij een tweede winterlandschap uit hetzelfde jaar in het Staatliches Museum Schwerin, waar dezelfde figuur ronddoolt tussen dode eiken zonder uitzicht op verlossing. Van de Londense compositie bestaat in het Museum für Kunst und Kulturgeschichte in Dortmund een vrijwel identieke versie, die The National Gallery als replica beschouwt. Het is er geregistreerd onder inventarisnummer NG6517.\u003c\/p\u003e\u003cp\u003eVandaag hangt het schilderij in The National Gallery in Londen, Verenigd Koninkrijk, sinds de aankoop in 1987 het eerste werk van Friedrich in een Britse collectie, te zien in \u003ca href=\"https:\/\/www.nationalgallery.org.uk\/paintings\/caspar-david-friedrich-winter-landscape\" rel=\"nofollow noopener\" target=\"_blank\"\u003ede collectie van The National Gallery\u003c\/a\u003e. Bij willem. wordt het als kunstreproductie in beperkte oplage uitgevoerd, op aanvraag gedrukt in het eigen atelier in Nederland en binnen drie weken ingelijst aan huis bezorgd.\u003c\/p\u003e","brand":"Caspar David Friedrich","offers":[{"title":"70x100","offer_id":58749778624837,"sku":"CDF-24","price":395.0,"currency_code":"EUR","in_stock":true},{"title":"100x140","offer_id":58784779043141,"sku":"CDF-24","price":695.0,"currency_code":"EUR","in_stock":true}],"thumbnail_url":"\/\/cdn.shopify.com\/s\/files\/1\/0900\/6815\/6741\/files\/CDF-24__01-product.jpg?v=1787610886"},{"product_id":"herinnering-aan-het-reuzengebergte-erinnerung-an-das-riesengebirge","title":"Herinnering aan het Reuzengebergte - Erinnerung an das Riesengebirge","description":"\u003cp\u003eDeze aanblik van het Reuzengebergte is een late atelierherinnering: Caspar David Friedrich schilderde het omstreeks 1830-1835 in zijn atelier in Dresden, ver van de bergen zelf, lang na de voetreis die hij in 1810 door het gebergte op de grens van Silezië en Bohemen maakte. In ochtendnevel liggen de heuvelruggen over elkaar naar de verte, van een donkere bergkam op de voorgrond tot bleke vormen die in de lucht opgaan. Menselijke figuren ontbreken.\u003c\/p\u003e\u003cp\u003eDe opbouw berust op horizontale lagen die naar boven toe lichter worden. Friedrich bracht de olieverf dun aan en liet de overgangen tussen de ruggen vervloeien, zodat de diepte ontstaat uit toonverschil en niet uit lijnen. Dit luchtperspectief laat elke verdere bergrug blauwer en bleker ogen dan de voorgaande. Het doek meet vermoedelijk 73,5 bij 102,5 centimeter.\u003c\/p\u003e\u003cp\u003eIn zijn latere jaren stelde Friedrich landschappen vaker samen uit schetsen en herinnering dan naar directe waarneming. Het onbewoonde bergpanorama sluit aan bij de Romantiek, waarin de natuur als zelfstandig onderwerp gold. Als late atelierherinnering staat dit doek los van het vroegere gezicht op het Reuzengebergte dat de schilder omstreeks 1810 maakte en dat nu in het Poesjkinmuseum in Moskou hangt.\u003c\/p\u003e\u003cp\u003eHet schilderij kwam in 1925 in de Hermitage terecht, overgedragen door het Staatsmuseumfonds; daarvoor behoorde het tot de collectie van P.P. Durnovo in Petrograd. Vandaag hangt het in de \u003ca href=\"https:\/\/www.hermitagemuseum.org\/\" rel=\"nofollow noopener\" target=\"_blank\"\u003ecollectie van de Hermitage\u003c\/a\u003e in Sint-Petersburg onder inventarisnummer 4741. Bij willem. wordt het als kunstreproductie in beperkte oplage uitgevoerd, op aanvraag gedrukt in het eigen atelier in Nederland en binnen drie weken ingelijst aan huis bezorgd.\u003c\/p\u003e","brand":"Caspar David Friedrich","offers":[{"title":"70x100","offer_id":58749781180741,"sku":"CDF-25","price":395.0,"currency_code":"EUR","in_stock":true},{"title":"100x140","offer_id":58784779141445,"sku":"CDF-25","price":695.0,"currency_code":"EUR","in_stock":true}],"thumbnail_url":"\/\/cdn.shopify.com\/s\/files\/1\/0900\/6815\/6741\/files\/CDF-25__01-product.jpg?v=1787610886"},{"product_id":"zeestrand-in-de-mist-meeresstrand-im-nebel","title":"Zeestrand in de mist - Meeresstrand im Nebel","description":"\u003cp\u003eZeestrand in de mist toont een vlakke kust waar zee, zand en lucht in grijze en okerkleurige tonen in elkaar overlopen. Aan de horizon zijn nauwelijks enkele schepen te onderscheiden, meer aangeduid dan getekend. Caspar David Friedrich schilderde het werk omstreeks 1807 in Dresden, in olieverf op doek, op een klein formaat van 34,2 bij 50,2 centimeter. De waterlijn ligt laag, zodat de mistige lucht het grootste deel van het beeld beslaat.\u003c\/p\u003e\u003cp\u003eDe compositie berust op enkele horizontale banen die elkaar bijna zonder overgang raken. Friedrich bracht de verf dun en gelijkmatig aan, met fijne kleurverschuivingen die de mist eerder oproepen dan afbeelden. Details ontbreken vrijwel geheel; een net op het strand en de silhouetten aan de horizon vormen de enige vaste punten in een verder leeg beeld. Het licht komt van geen duidelijke bron en verdeelt zich egaal over het hele oppervlak.\u003c\/p\u003e\u003cp\u003eHet werk hoort tot Friedrichs vroege zeegezichten en is bedoeld als pendant bij Meeresstrand mit Fischer, dat in dezelfde collectie het inventarisnummer 3701 draagt. In die tegenhanger staat een visser aan een begroeide oever, terwijl hier alleen de lege kust overblijft; samen worden de twee doeken binnen de Romantiek geduid als een allegorie op de dood, waarbij de zee de eeuwigheid vertegenwoordigt. De afgebeelde plek is in verband gebracht met het noordelijke uiteinde van de Tollensesee bij Neubrandenburg, al streefde Friedrich geen topografische weergave na.\u003c\/p\u003e\u003cp\u003eZeestrand in de mist bevindt zich in het Belvedere in Wenen, onder inventarisnummer 3700. De verwerving bracht het samen met de pendant in een Oostenrijkse verzameling, ver van de Duitse kust die eraan ten grondslag ligt. Beide doeken zijn te raadplegen in de collectie van het \u003ca href=\"https:\/\/sammlung.belvedere.at\/objects\/2495\/meeresstrand-im-nebel\" rel=\"nofollow noopener\" target=\"_blank\"\u003eBelvedere\u003c\/a\u003e. Bij willem. wordt Zeestrand in de mist als kunstreproductie in beperkte oplage uitgevoerd, op aanvraag gedrukt in het eigen atelier in Nederland en binnen drie weken ingelijst aan huis bezorgd.\u003c\/p\u003e","brand":"Caspar David Friedrich","offers":[{"title":"70x105","offer_id":58784779272517,"sku":"CDF-26","price":405.0,"currency_code":"EUR","in_stock":true},{"title":"80x120","offer_id":58749789241669,"sku":"CDF-26","price":485.0,"currency_code":"EUR","in_stock":true},{"title":"90x135","offer_id":58749789307205,"sku":"CDF-26","price":595.0,"currency_code":"EUR","in_stock":true},{"title":"100x150","offer_id":58749789339973,"sku":"CDF-26","price":745.0,"currency_code":"EUR","in_stock":true}],"thumbnail_url":"\/\/cdn.shopify.com\/s\/files\/1\/0900\/6815\/6741\/files\/CDF-26__01-product_fb5cc517-44e4-4f6c-9141-f2399f2cb074.jpg?v=1788041532"},{"product_id":"het-reuzengebergte-gebirgslandschaft","title":"Het Reuzengebergte - Gebirgslandschaft","description":"\u003cp\u003eEen reeks blauwige bergketens vervaagt naar de horizon toe. Caspar David Friedrich schilderde Het Reuzengebergte omstreeks 1810; het doek meet vermoedelijk 45 bij 58 centimeter, is olieverf op doek en hangt in het Poesjkinmuseum voor Schone Kunsten in Moskou onder inventarisnummer Ж-2199. De blik gaat vanuit Warmbrunn op de Kleine Sturmhaube, een top van ruim veertienhonderd meter in het grensgebergte tussen Silezië en Bohemen. Op de voorgrond ligt een golvend heuvellandschap met velden en verspreide bomen; daarachter bouwt het gebergte zich laag voor laag op.\u003c\/p\u003e\u003cp\u003eDe compositie berust geheel op atmosferisch perspectief. Friedrich liet de bergen naar achteren toe lichter en koeler worden, zodat de diepte niet door lijnen maar door lucht en toon ontstaat. De verf ligt dun en egaal op het doek en de overgangen tussen de heuvelruggen zijn zacht gehouden. Het licht komt van opzij en tekent de rug van elke keten af tegen de nevel die erachter hangt.\u003c\/p\u003e\u003cp\u003eHet landschap gaat terug op Friedrichs voettocht door het Reuzengebergte in de zomer van 1810, die hij samen met de schilder Georg Friedrich Kersting ondernam. De schetsen van die reis vormden de basis voor meerdere berggezichten uit die jaren. Binnen de Romantiek staat dit gezicht voor de opvatting dat een landschap een innerlijke ervaring kan dragen zonder verhaal of figuur op de voorgrond.\u003c\/p\u003e\u003cp\u003eDe herkomst en de datering laten zich nalezen bij \u003ca href=\"https:\/\/pushkinmuseum.art\/\" rel=\"nofollow noopener\" target=\"_blank\"\u003ede collectie van het Poesjkinmuseum\u003c\/a\u003e. Bij willem. wordt het werk als kunstreproductie in beperkte oplage uitgevoerd, op aanvraag gedrukt in het eigen atelier in Nederland en binnen drie weken ingelijst aan huis bezorgd.\u003c\/p\u003e","brand":"Caspar David Friedrich","offers":[{"title":"80x100","offer_id":58784779403589,"sku":"CDF-27","price":430.0,"currency_code":"EUR","in_stock":true},{"title":"90x112","offer_id":59486433083717,"sku":"CDF-27","price":515.0,"currency_code":"EUR","in_stock":true},{"title":"100x125","offer_id":58784779338053,"sku":"CDF-27","price":630.0,"currency_code":"EUR","in_stock":true}],"thumbnail_url":"\/\/cdn.shopify.com\/s\/files\/1\/0900\/6815\/6741\/files\/CDF-27__01-product_1686a93c-71e3-4cf8-a366-9e44195f9dc5.jpg?v=1788043314"},{"product_id":"de-watzmann-der-watzmann","title":"De Watzmann - Der Watzmann","description":"\u003cp\u003eEen groot doek van 136 bij 170 centimeter, olieverf op doek, schilderde Caspar David Friedrich tussen 1824 en 1825. Het beeld toont het besneeuwde massief van de Watzmann, oprijzend boven een reeks donkere rotspartijen en beboste heuvels. Menselijke figuren ontbreken volledig. De Watzmann zelf ligt in de Berchtesgadener Alpen, in het uiterste zuiden van Duitsland, dicht bij de grens met Oostenrijk. De blik klimt in etappes naar de top, van de begroeide voorgrond langs kale rotsen tot aan de sneeuw.\u003c\/p\u003e\u003cp\u003eDe opbouw berust op waarnemingen die Friedrich nooit ter plaatse deed. Hij beklom de Alpen zelf niet; voor de top gebruikte hij een aquarelstudie van zijn leerling Johann August Heinrich, en de voorgrond stelde hij samen uit eigen studies van de Harz en het Reuzengebergte. De kleur verschuift van bruin en groen onderin naar het koele licht van de hoogte. Nergens verzacht atmosferisch blauw de afstand; de vormen blijven scherp tot aan de horizon. Het licht valt gelijkmatig over het gesteente, zonder sterke slagschaduw.\u003c\/p\u003e\u003cp\u003eBinnen Friedrichs late werk staat De Watzmann tussen de landschappen waarin de mens uit het beeld verdwijnt en de natuur alleen overblijft. De Nationalgalerie in Berlijn verwierf het doek op 19 februari 1937 uit de verzameling van de Berlijnse verzamelaar Martin Brunn; het draagt inventarisnummer F.V. 317. De datering en herkomst zijn na te lezen bij de \u003ca href=\"https:\/\/search.smb.museum\/object\/obj-961850\" rel=\"nofollow noopener\" target=\"_blank\"\u003eAlte Nationalgalerie\u003c\/a\u003e.\u003c\/p\u003e\u003cp\u003eVandaag hangt het werk als langdurig bruikleen in de Alte Nationalgalerie in Berlijn. Bij willem. wordt De Watzmann als kunstreproductie in beperkte oplage uitgevoerd, op aanvraag gedrukt in het eigen atelier in Nederland en binnen drie weken ingelijst aan huis bezorgd.\u003c\/p\u003e","brand":"Caspar David Friedrich","offers":[{"title":"80x100","offer_id":58784779501893,"sku":"CDF-28","price":430.0,"currency_code":"EUR","in_stock":true},{"title":"90x112","offer_id":59486433116485,"sku":"CDF-28","price":515.0,"currency_code":"EUR","in_stock":true},{"title":"100x125","offer_id":58784779436357,"sku":"CDF-28","price":630.0,"currency_code":"EUR","in_stock":true}],"thumbnail_url":"\/\/cdn.shopify.com\/s\/files\/1\/0900\/6815\/6741\/files\/CDF-28__01-product_f91840e4-44b8-4706-ad54-47b663d61537.jpg?v=1788043314"},{"product_id":"greifswald-in-maanlicht-greifswald-im-mondschein","title":"Greifswald in maanlicht - Greifswald im Mondschein","description":"\u003cp\u003eCaspar David Friedrich schilderde Greifswald in maanlicht omstreeks 1817 en koos daarvoor de stad waar hij in 1774 werd geboren. Op de voorgrond liggen visnetten te drogen aan de oever; daarachter tekenen de silhouetten van de Greifswalder kerktorens zich af onder een volle maan. Het doek is klein, 22,5 bij 30,5 centimeter, uitgevoerd in olieverf op doek. Friedrich verliet Greifswald in 1798 voor Dresden en keerde er daarna alleen als bezoeker terug.\u003c\/p\u003e\u003cp\u003eDe horizon ligt laag, zodat de maanhemel ruim de helft van het beeldvlak inneemt. Het licht valt gedempt over het water en de daken, zonder harde contrasten; de diepte ontstaat uit opeenvolgende, in nevel verzachte plans. De torens staan niet op hun werkelijke plaats. Friedrich verschoof ze en bracht ze dichter bijeen, waarmee de stad eerder als herinnerd beeld dan als topografisch verslag op het doek verschijnt.\u003c\/p\u003e\u003cp\u003eBinnen de Romantiek staat dit werk voor de manier waarop Friedrich landschap en innerlijk liet samenvallen. Een tegenhanger bij daglicht, gezien vanuit een andere hoek en met de torens op hun juiste plaats, hangt in de Hamburger Kunsthalle. De twee doeken tonen dezelfde stad bij dag en bij nacht. Friedrich maakte het maanlichtstuk kort na zijn veertigste, in de jaren van zijn kustgezichten aan de Oostzee.\u003c\/p\u003e\u003cp\u003eHet maanlichtdoek kwam in 1891 in Noorse handen, toen het museum het op een veiling verwierf uit de verzameling van Gustav Albert Carus. Sindsdien hoort het met inventarisnummer NG.M.00387 tot \u003ca href=\"https:\/\/www.nasjonalmuseet.no\/en\/collection\/object\/NG.M.00387\" rel=\"nofollow noopener\" target=\"_blank\"\u003ede collectie van het Nasjonalmuseet\u003c\/a\u003e in Oslo. Bij willem. wordt het werk als kunstreproductie in beperkte oplage uitgevoerd, op aanvraag gedrukt in ons eigen atelier in Nederland en binnen drie weken ingelijst aan huis bezorgd.\u003c\/p\u003e","brand":"Caspar David Friedrich","offers":[{"title":"70x100","offer_id":58749791994181,"sku":"CDF-29","price":395.0,"currency_code":"EUR","in_stock":true},{"title":"100x140","offer_id":58784779567429,"sku":"CDF-29","price":695.0,"currency_code":"EUR","in_stock":true}],"thumbnail_url":"\/\/cdn.shopify.com\/s\/files\/1\/0900\/6815\/6741\/files\/CDF-29__01-product_63ed333d-3aec-43e6-8314-45d25e6d0387.jpg?v=1788044135"},{"product_id":"rotsrif-aan-het-zeestrand-felsenriff-am-meeresstrand","title":"Rotsrif aan het zeestrand - Felsenriff am Meeresstrand","description":"\u003cp\u003eFelsenriff am Meeresstrand toont een ronde, rotsige baai, van bovenaf gezien, met een steil rif dat uit het water oprijst. De maan breekt door een wolkendek en legt een baan licht over het wateroppervlak. Rondom sluiten donkere rotswanden de baai af, en onderin breekt lichte branding tegen het rif. Caspar David Friedrich schilderde het kleine doek in 1824, in Dresden, waar hij sinds 1798 werkte.\u003c\/p\u003e\u003cp\u003eHet hoge standpunt is ongebruikelijk voor Friedrich, die zijn zeegezichten meestal vanaf de oever opbouwde. Op dit kleine formaat, 22 bij 31 centimeter, duikt de blik in de kom van de baai, zodat de rotswanden de horizon vrijwel wegnemen. Friedrich bracht de olieverf dun en beheerst aan, met fijne overgangen tussen de donkere rotsmassa en het koele maanlicht op het water.\u003c\/p\u003e\u003cp\u003eHet werk hoort bij de reeks maan- en kustgezichten waarmee Friedrich mede de Duitse Romantiek vormgaf. In die stroming gold het landschap als drager van stemming en betekenis, niet als topografisch verslag. Het maanlicht keert bij Friedrich geregeld terug als motief, van de bekende maankijkers tot zijn late zeegezichten. Dergelijke kleine doeken maakte hij vaker in zijn latere jaren, toen grote opdrachten uitbleven en zijn faam in Dresden al was geluwd. In de collectie draagt het schilderij het inventarisnummer 2261.\u003c\/p\u003e\u003cp\u003eFelsenriff am Meeresstrand hangt in de Staatliche Kunsthalle Karlsruhe, die het als open content beschikbaar stelt met een afbeelding in hoge resolutie. Zie de \u003ca href=\"https:\/\/www.kunsthalle-karlsruhe.de\/kunstwerke\/Caspar-David-Friedrich\/Felsenriff-am-Meeresstrand\/0C3519DA4BC388DB571C6A8C3849C9B6\/\" rel=\"nofollow noopener\" target=\"_blank\"\u003eStaatliche Kunsthalle Karlsruhe\u003c\/a\u003e voor de volledige catalogusgegevens. Bij willem. wordt het als kunstreproductie in beperkte oplage uitgevoerd, op aanvraag gedrukt in het eigen atelier in Nederland en binnen drie weken ingelijst aan huis bezorgd.\u003c\/p\u003e","brand":"Caspar David Friedrich","offers":[{"title":"70x100","offer_id":58749792911685,"sku":"CDF-30","price":395.0,"currency_code":"EUR","in_stock":true},{"title":"100x140","offer_id":58784780091717,"sku":"CDF-30","price":695.0,"currency_code":"EUR","in_stock":true}],"thumbnail_url":"\/\/cdn.shopify.com\/s\/files\/1\/0900\/6815\/6741\/files\/CDF-30__01-product.jpg?v=1787611000"},{"product_id":"maansopkomst-boven-zee-mondaufgang-am-meer","title":"Maansopkomst boven zee - Mondaufgang am Meer","description":"\u003cp\u003eTwee vrouwen en een man zitten op rotsblokken aan zee en kijken naar de maan die boven de horizon opkomt. Caspar David Friedrich schilderde dit tafereel in 1822 in olieverf op doek, in een formaat van 55 bij 71 centimeter. De maan schijnt door banen bewolking, terwijl het zilveren licht in stroken over het water valt. Aan de rechterkant naderen twee zeilschepen de kust.\u003c\/p\u003e\u003cp\u003eDe drie figuren zijn van achteren weergegeven, zodat de kijker met hen mee over de zee kijkt. Friedrich plaatste ze klein tegen de wijdte van lucht en water, een verhouding die de mens tegenover de omvang van de natuur stelt. Het rotsblok in de voorgrond is donker gehouden; het licht concentreert zich in de wolken en op de golven. De naderende schepen brengen een tegenbeweging naar de kust.\u003c\/p\u003e\u003cp\u003eMaansopkomst boven zee vormt het avondstuk van een tweeluik met tijdstippen dat Friedrich in 1822 schilderde; het ochtendstuk is Der einsame Baum, in het Nederlands De eenzame boom. Beide doeken maakte hij voor de Berlijnse bankier Joachim Heinrich Wilhelm Wagener, wiens verzameling na zijn dood in 1861 de grondslag legde voor de Alte Nationalgalerie. Het inventarisnummer W.S. 53 verwijst nog naar die Wagener'sche Sammlung. Een jaar eerder, in 1821, schilderde Friedrich een groter werk met dezelfde titel, nu in de Hermitage in Sint-Petersburg.\u003c\/p\u003e\u003cp\u003eDe Berlijnse versie hangt in de \u003ca href=\"https:\/\/smb.museum-digital.de\/object\/143286\" rel=\"nofollow noopener\" target=\"_blank\"\u003ecollectie van de Alte Nationalgalerie\u003c\/a\u003e in Berlijn, waar het werk binnen de Romantiek tot de bekende zeegezichten van Friedrich behoort. Bij willem. wordt Maansopkomst boven zee als kunstreproductie in beperkte oplage uitgevoerd, op aanvraag gedrukt in het eigen atelier in Nederland en binnen drie weken ingelijst aan huis bezorgd.\u003c\/p\u003e","brand":"Caspar David Friedrich","offers":[{"title":"80x100","offer_id":58784780255557,"sku":"CDF-32","price":430.0,"currency_code":"EUR","in_stock":true},{"title":"90x112","offer_id":59486433182021,"sku":"CDF-32","price":515.0,"currency_code":"EUR","in_stock":true},{"title":"100x125","offer_id":58784780190021,"sku":"CDF-32","price":630.0,"currency_code":"EUR","in_stock":true}],"thumbnail_url":"\/\/cdn.shopify.com\/s\/files\/1\/0900\/6815\/6741\/files\/CDF-32__01-product.jpg?v=1787611001"},{"product_id":"madonna-in-het-gebergte-madonnenbild-im-gebirge","title":"Madonna in het gebergte - Madonnenbild im Gebirge","description":"\u003cp\u003eMadonna in het gebergte is een tekening in penseel en zwarte inkt, aangevuld met grijze wassing en grafiet op crèmekleurig velijnpapier, die Caspar David Friedrich in 1804 vastlegde op een blad van 24,4 bij 38,2 cm. Het blad wordt bewaard in het Art Institute of Chicago. Het werk op papier toont een weids berglandschap met donkere sparren onder een bewolkte hemel. Op de hoogste top knielt een minuscule pelgrim voor een Mariabeeld. Friedrich maakte het in Dresden, waar hij zich na zijn opleiding in Kopenhagen had gevestigd.\u003c\/p\u003e\u003cp\u003eDe grijze wassing bouwt het licht op in fijn gegradeerde tonen, die de grauwe, bewolkte dagen van een Duitse novembermaand oproepen. Friedrich hield de horizon laag en de bergketen hoog, zodat de knielende figuur bijna verdwijnt in de schaal van het landschap. De inkt tekent de sparren en de rotsranden scherp; de wassing verzacht de verte tot mist. De blik wordt zo naar het beeld op de top gestuurd.\u003c\/p\u003e\u003cp\u003eHet blad hoort bij Friedrichs vroege werk in Dresden, in de periode dat hij vooral tekende en aquarelleerde. Het religieuze motief in de bergen keert terug in zijn latere schilderijen, waaronder het altaarstuk Het kruis in het gebergte uit 1808. De tekening valt binnen de Romantiek, die het landschap opvatte als drager van bezinning en geloof. Het Art Institute of Chicago verwierf het blad in 1976 via de kunsthandelaar Walter Feilchenfeldt in Zürich, die het het jaar daarvoor op een veiling in Hamburg had gekocht.\u003c\/p\u003e\u003cp\u003eVandaag bevindt de tekening zich in de Margaret Day Blake Collection van het \u003ca href=\"https:\/\/www.artic.edu\/artworks\/50276\/statue-of-the-madonna-in-the-mountains\" rel=\"nofollow noopener\" target=\"_blank\"\u003eArt Institute of Chicago\u003c\/a\u003e, onder inventarisnummer 1976.22; de Engelse museumtitel luidt Statue of the Madonna in the Mountains. Bij willem. wordt het werk als kunstreproductie in beperkte oplage uitgevoerd, op aanvraag gedrukt in het eigen atelier in Nederland en binnen drie weken ingelijst aan huis bezorgd.\u003c\/p\u003e","brand":"Caspar David Friedrich","offers":[{"title":"70x110","offer_id":58784784974149,"sku":"CDF-33","price":420.0,"currency_code":"EUR","in_stock":true},{"title":"100x160","offer_id":58784784908613,"sku":"CDF-33","price":785.0,"currency_code":"EUR","in_stock":true}],"thumbnail_url":"\/\/cdn.shopify.com\/s\/files\/1\/0900\/6815\/6741\/files\/CDF-33__01-product.jpg?v=1787611001"}],"thumbnail_url":"\/\/cdn.shopify.com\/s\/files\/1\/0900\/6815\/6741\/collections\/Zelfportret_63365d29-3974-4b0f-90f8-561e89c85261.jpg?v=1784121969","url":"https:\/\/willem.store\/collections\/caspar-david-friedrich.oembed","provider":"willem.","version":"1.0","type":"link"}