{"title":"James Ensor","description":"\u003cp\u003eJames Ensor (1860-1949), voluit James Sidney Edouard Ensor, werd geboren in Oostende als zoon van een Engelse vader en een Belgische moeder. Hij woonde en werkte vrijwel zijn hele leven in die stad. Met maskers, skeletten en carnavalsmenigten gaf hij de Belgische schilderkunst van de jaren 1880 een eigen beeldtaal, die als voorbode van het expressionisme van de twintigste eeuw geldt.\u003c\/p\u003e\n\u003cp\u003eVan 1877 tot 1880 studeerde Ensor aan de Académie Royale des Beaux-Arts in Brussel. Daarna richtte hij in Oostende een atelier in op de zolder van het ouderlijk huis. Zijn ouders dreven een souvenirwinkel met curiosa en carnavalsmaskers. Zijn vroege werk bestaat uit donkere interieurs en portretten; De oestereetster uit 1882 werd door de Antwerpse salon en daarna door de Brusselse kring L'Essor geweigerd. Vanaf 1883 wordt zijn palet lichter en scherper en verschijnen de maskers uit de winkel in zijn schilderijen.\u003c\/p\u003e\n\u003cp\u003eIn 1883 behoorde Ensor tot de oprichters van Les XX, de Brusselse kunstenaarskring rond jurist Octave Maus die tot 1893 jaarlijks exposeerde en het postimpressionisme en symbolisme in België introduceerde. In 1929 volgde een grote retrospectieve in het Paleis voor Schone Kunsten in Brussel, en in datzelfde jaar verhief koning Albert I hem tot baron. Vanaf 1917 woonde hij in het huis aan de Vlaanderenstraat dat hij van zijn oom had geërfd, het huidige Ensorhuis; daar stierf hij in 1949.\u003c\/p\u003e\n\u003cp\u003eDe grootste en meest diverse Ensor-collectie ter wereld bezit het \u003ca href=\"https:\/\/kmska.be\/nl\/james-ensor#de-complete-schilderijencollectie\" rel=\"nofollow noopener\" target=\"_blank\"\u003eKMSKA\u003c\/a\u003e in Antwerpen, met onder meer De intrige. Christus' intocht in Brussel in 1889, in 1888 geschilderd op een doek van ruim vier meter breed, bleef in Ensors bezit en hing later in de Blauwe Salon van zijn huis; pas in 1929 werd het publiek tentoongesteld. Sinds 1987 behoort het tot het J. Paul Getty Museum in Los Angeles. Bij willem. staat het naast drie andere werken van hem: De intrige uit 1890, Skeletten die zich willen warmen uit 1889 en het late Maskers uit 1925. Ze zijn als kunstdruk in een oplage van 100 beschikbaar.\u003c\/p\u003e\n\u003cp\u003e\u003cem\u003eBron: collectietoelichtingen KMSKA, Antwerpen, J. Paul Getty Museum, Los Angeles, Kimbell Art Museum, Fort Worth, en Tel Aviv Museum of Art.\u003c\/em\u003e\u003c\/p\u003e","products":[{"product_id":"christus-intocht-in-brussel-christs-entry-into-brussels-in-1889-lentree-du-christ-a-bruxelles-en-1889","title":"Christus' intocht in Brussel - Christ's Entry into Brussels in 1889 (L'Entrée du Christ à Bruxelles en 1889)","description":"\u003cp\u003eEen gemaskerde menigte golft frontaal op de kijker af, en pas in het midden, klein en bijna onopgemerkt, rijdt Christus op een ezel mee. James Ensor (1860-1949) schilderde dit reusachtige doek in 1888, olieverf op doek, 252,7 bij 430,5 centimeter. Het toont een fictieve Brusselse straat tijdens een carnavalsoptocht, een chaotisch en carnavalesk tafereel vol maskers, spandoeken en een opgezweepte massa. Boven de menigte hangt een rood spandoek met de leus VIVE LA SOCIALE. De optocht lijkt het beeldvlak uit te stromen, recht op de toeschouwer af.\u003c\/p\u003e\u003cp\u003eDe compositie is opzettelijk overvol en frontaal. Ensor duwt de menigte tot vlak tegen het beeldvlak, zonder diepte of rustpunt, zodat de kijker in de stoet wordt opgenomen. De kleuren zijn fel en onnatuurlijk, met rood, groen en geel in dikke, ongemengde vlekken, en de toets is grof en nadrukkelijk. De gemaskerde optocht overstemt de kleine figuur van Christus, die centraal maar bijna verscholen meerijdt. De maskers zijn een terugkerend motief bij Ensor, wiens familie in Oostende een winkel in carnavalsmaskers en curiosa dreef.\u003c\/p\u003e\u003cp\u003eBinnen het oeuvre van Ensor geldt dit doek als een sleutelwerk dat op het expressionisme vooruitloopt. Het beeld was zo provocerend dat het werd geweigerd door Les XX, de Brusselse kunstkring waartoe Ensor zelf behoorde, waarna het doek decennialang grotendeels in privébezit bleef. De felle kleuren, de vervormde maskers en de vlakke, opdringende compositie kondigen een schilderkunst aan die pas jaren later opkwam, ook de symbolistische lading van de menigte klinkt erin door. Het J. Paul Getty Museum verwierf het schilderij in 1987 en nam het op in \u003ca href=\"https:\/\/www.getty.edu\/art\/collection\/object\/103QSA\" rel=\"nofollow noopener\" target=\"_blank\"\u003ede collectie van het J. Paul Getty Museum\u003c\/a\u003e (inv. 87.PA.96).\u003c\/p\u003e\u003cp\u003eVandaag hangt Christus' intocht in Brussel in het J. Paul Getty Museum in Los Angeles, waar het tot de kernstukken van de collectie behoort. Bij willem. verschijnt Christus' intocht in Brussel in een oplage van honderd. Elk exemplaar wordt op aanvraag op de wekelijkse drukdag in Nederland gedrukt op Hahnemühle Museum Etching, bij een Hahnemühle Certified Studio. Daarna droogt het een week, zodat de inkt in de vezel trekt, en wordt het met de hand ingelijst, gesigneerd en genummerd. Binnen drie weken wordt het afgeleverd op het adres dat jij kiest.\u003c\/p\u003e","brand":"James Ensor","offers":[{"title":"70x125","offer_id":59516411707717,"sku":"JE-139","price":615.0,"currency_code":"EUR","in_stock":true},{"title":"100x180","offer_id":59516411740485,"sku":"JE-139","price":1085.0,"currency_code":"EUR","in_stock":true}],"thumbnail_url":"\/\/cdn.shopify.com\/s\/files\/1\/0900\/6815\/6741\/files\/JE-139__01-product_5343a400-cbcf-4136-979e-389de137a379.jpg?v=1790605468"},{"product_id":"de-intrige-the-intrigue","title":"De intrige - The Intrigue","description":"\u003cp\u003eDe intrige toont een gemaskerd gezelschap rond een man met een hoge hoed die wegduikt in zijn jas. Volgens het Koninklijk Museum voor Schone Kunsten Antwerpen (KMSKA) omringen vrouwen hem die hem voorstellen, met de vinger wijzen of met een grimlach bespotten. De vrouw in de groene mantel, met een boeket in de hand, stelt hem met een handgebaar voor. Rechts draagt een vrouw een pop op haar schouder, rechtsboven hangt een doodskop met een loshangende kaak. In het carnaval van sommige Belgische steden is een intrige een moment van vrijmoedige laster. James Ensor (1860-1949) schilderde het werk in 1890 in olieverf, op een doek van 89,5 bij 149 centimeter.\u003c\/p\u003e\u003cp\u003eDe figuren staan tot aan het middel in beeld, dicht opeen. Ensor gebruikte dat schema eerst in zijn ets De zilverling van Caesar (1889). Hij vond de inspiratie in een reproductie van Christus en de overspelige vrouw van Rubens. Van de Franse impressionisten had hij geleerd zuivere kleur rechtstreeks op de witte grondlaag te zetten, de voorbereidende laag op het doek. De ongemengde kleuren en de vertekende gezichten sluiten aan bij het expressionisme, waarin uitdrukking zwaarder weegt dan een natuurgetrouwe weergave.\u003c\/p\u003e\u003cp\u003eIn het spoor van de kunsthistorica Libby Tannenbaum (1942) lazen veel auteurs De intrige als een toespeling op het mislukte huwelijk van Ensors jongere zus Mitche. Zij trouwde op 31 augustus 1891 met de handelaar Alfred Taen Hee Tseu, die ze pas in maart 1891 had leren kennen. Het KMSKA ziet in die lezing geen grond, omdat het doek 1890 gedateerd is. Het Minneapolis Institute of Art ziet in zijn eigen versie uit 1911 wel Mitche en haar verloofde.\u003c\/p\u003e\u003cp\u003eHet schilderij behoorde eerst tot de verzameling van Ernest Rousseau in Brussel. In 1921 schonk een groep van veertien museumvrienden het aan het KMSKA; onder hen waren leden van de Antwerpse tentoonstellingsvereniging L'Art contemporain. Het werk heeft inventarisnummer 1856 in \u003ca href=\"https:\/\/kmska.be\/nl\/meesterwerk\/de-intrige\" rel=\"nofollow noopener\" target=\"_blank\"\u003ede collectie van het KMSKA\u003c\/a\u003e. Bij willem. verschijnt De intrige in een oplage van honderd. Elk exemplaar wordt op aanvraag op de wekelijkse drukdag in Nederland gedrukt op Hahnemühle Museum Etching, bij een Hahnemühle Certified Studio. Daarna droogt het een week, zodat de inkt in de vezel trekt, en wordt het met de hand ingelijst, gesigneerd en genummerd. Binnen drie weken wordt het afgeleverd op het adres dat jij kiest.\u003c\/p\u003e","brand":"James Ensor","offers":[{"title":"70x110","offer_id":59807020450117,"sku":"JE-140","price":560.0,"currency_code":"EUR","in_stock":true},{"title":"100x160","offer_id":59807020482885,"sku":"JE-140","price":985.0,"currency_code":"EUR","in_stock":true}],"thumbnail_url":"\/\/cdn.shopify.com\/s\/files\/1\/0900\/6815\/6741\/files\/JE-140__01-product_fdafaafe-2739-48d8-bf71-47e646e9672a.jpg?v=1792443759"},{"product_id":"maskers-masks","title":"Maskers - Masks","description":"\u003cp\u003eDunne olieverf, zo dun dat het weefsel van het doek erdoor zichtbaar blijft, vormt de groenblauwe achtergrond van Maskers. James Ensor (1860-1949) schilderde het in 1925 op een doek van 54,5 bij 67,2 centimeter. In het midden staat een schedel, gehuld in roze en rood, met een krans van bloemen erboven. Om hem heen staan witte maskers met blauwe ogen en rode lippen. Linksboven zweeft een clownsmasker met rode strepen en stippen, rechtsboven een masker met een opengesperde mond.\u003c\/p\u003e\u003cp\u003eDe verf ligt ongelijk over het doek. In de achtergrond loopt ze in verticale streken; de rode mantel rechts en de groene jas linksonder zijn juist in dikke, korte streken gezet. De gezichten zijn met dunne rode en blauwe lijnen getekend. Met de schedel tussen de bloemen sluit het werk aan bij de vanitas, een voorstelling die aan de vergankelijkheid van het leven herinnert.\u003c\/p\u003e\u003cp\u003eMaskers is een laat werk. Volgens Herwig Todts, conservator van het Koninklijk Museum voor Schone Kunsten Antwerpen, schilderde Ensor na 1920 nog twintig jaar met hernieuwde geestdrift. Ook hier staat een groep halffiguren dicht opeen, een vorm die hij sinds 1889 meermaals voor maskertaferelen gebruikte. Over zijn maskerades schreef hij dat het masker hem 'frisse tonen' en 'felle uitdrukking' ingaf. In de harde kleuren en de vertekende koppen is de verwantschap met het expressionisme te zien. Toen hij het schilderde, had Ensor nog de nationaliteit van zijn Engelse vader. Pas in 1929 vroeg hij de Belgische aan, met het oog op de titel van baron.\u003c\/p\u003e\u003cp\u003eHet werk kwam in 1934 in het Tel Aviv Museum of Art, als legaat van Maurice Lewin uit Antwerpen. Het museum was twee jaar eerder geopend in het woonhuis van Meir Dizengoff, de eerste burgemeester van Tel Aviv. Maskers hangt vandaag in \u003ca href=\"https:\/\/collection.tamuseum.org.il\/en\/item\/16482\" rel=\"nofollow noopener\" target=\"_blank\"\u003ede collectie van het Tel Aviv Museum of Art\u003c\/a\u003e. Bij willem. verschijnt Maskers in een oplage van honderd. Elk exemplaar wordt op aanvraag op de wekelijkse drukdag in Nederland gedrukt op Hahnemühle Museum Etching, bij een Hahnemühle Certified Studio. Daarna droogt het een week, zodat de inkt in de vezel trekt, en wordt het met de hand ingelijst, gesigneerd en genummerd. Binnen drie weken wordt het afgeleverd op het adres dat jij kiest.\u003c\/p\u003e","brand":"James Ensor","offers":[{"title":"80x100","offer_id":59807028412741,"sku":"JE-141","price":575.0,"currency_code":"EUR","in_stock":true},{"title":"90x115","offer_id":59807028445509,"sku":"JE-141","price":695.0,"currency_code":"EUR","in_stock":true},{"title":"100x125","offer_id":59807028478277,"sku":"JE-141","price":800.0,"currency_code":"EUR","in_stock":true}],"thumbnail_url":"\/\/cdn.shopify.com\/s\/files\/1\/0900\/6815\/6741\/files\/JE-141__01-product_49adfcee-8618-4f4a-9b64-f6754236e293.jpg?v=1792443759"},{"product_id":"skeletten-die-zich-willen-warmen-skeletons-warming-themselves","title":"Skeletten die zich willen warmen - Skeletons Warming Themselves","description":"\u003cp\u003eJames Ensor (1860-1949) schilderde Skeletten die zich willen warmen in 1889, een jaar nadat hij zichzelf als liggend skelet in pantoffels had geëtst. Die ets, een prent gedrukt van een bewerkte metalen plaat, noemde hij \u003cem\u003eMijn portret in 1960\u003c\/em\u003e, naar het jaar waarin hij honderd zou worden. Het schilderij is olieverf op doek, 74,8 bij 60 centimeter. Twee geklede skeletten staan bij een kachel in een kamer met groene muren. Het linker draagt een hoge hoed en een donkerblauwe mantel, het rechter een lichtblauwe cape over iets roods. Achteraan staat een derde skelet in een roze gewaad.\u003c\/p\u003e\u003cp\u003eOp de kachel staat 'Pas de feu' en daaronder 'en trouverez vous demain?'. Vertaald: 'Geen vuur. Zult u er morgen vinden?' Bij de skeletten zijn een palet met penseel, een viool en een lamp te zien. Het Kimbell Art Museum leest die voorwerpen als vermoedelijke tekens voor kunst, muziek en literatuur. De koude kachel zou dan betekenen dat de inspiratie, of het geld om kunst te steunen, op is.\u003c\/p\u003e\u003cp\u003eHet Kimbell vergelijkt het tafereel met de prentreeksen van de dodendans uit de middeleeuwen en de vroege renaissance. Daarin beelden skeletten de ijdelheid van een beroep of stand uit. Met zulke tekens raakt het doek aan het symbolisme, waarin voorwerpen voor een idee staan. Tussen 1889 en 1892 was Ensor bijzonder productief. Volgens Herwig Todts, conservator van het KMSKA, verkocht hij twintig jaar lang weinig of niets. Pas na 1900 vond het grootste deel van zijn werk kopers.\u003c\/p\u003e\u003cp\u003eOnder de skeletten zit een ander, voltooid schilderij: röntgenopnamen tonen een borstportret van een jong meisje, vermoedelijk van vóór 1883. Volgens het museum kan het hergebruik van een ouder doek wijzen op Ensors geldgebrek in 1889. In 1981 kocht de Kimbell Art Foundation het schilderij uit de nalatenschap van Anne Burnett Tandy. Het hangt onder inventarisnummer AP 1981.20 in \u003ca href=\"https:\/\/kimbellart.org\/collection\/ap-198120\" rel=\"nofollow noopener\" target=\"_blank\"\u003ede collectie van het Kimbell Art Museum\u003c\/a\u003e in Fort Worth. Bij willem. verschijnt Skeletten die zich willen warmen in een oplage van honderd. Elk exemplaar wordt op aanvraag op de wekelijkse drukdag in Nederland gedrukt op Hahnemühle Museum Etching, bij een Hahnemühle Certified Studio. Daarna droogt het een week, zodat de inkt in de vezel trekt, en wordt het met de hand ingelijst, gesigneerd en genummerd. Binnen drie weken wordt het afgeleverd op het adres dat jij kiest.\u003c\/p\u003e","brand":"James Ensor","offers":[{"title":"80x100","offer_id":59807028773189,"sku":"JE-142","price":575.0,"currency_code":"EUR","in_stock":true},{"title":"90x115","offer_id":59807028805957,"sku":"JE-142","price":695.0,"currency_code":"EUR","in_stock":true},{"title":"100x125","offer_id":59807028838725,"sku":"JE-142","price":800.0,"currency_code":"EUR","in_stock":true}],"thumbnail_url":"\/\/cdn.shopify.com\/s\/files\/1\/0900\/6815\/6741\/files\/JE-142__01-product_9dc4aedf-85fc-4288-913f-14fe4d0f65ba.jpg?v=1792443759"}],"thumbnail_url":"\/\/cdn.shopify.com\/s\/files\/1\/0900\/6815\/6741\/collections\/3840px-James_Ensor_-_Self-portrait_with_flower_hat.jpg?v=1790800624","url":"https:\/\/willem.store\/collections\/james-ensor.oembed","provider":"willem.","version":"1.0","type":"link"}