James Sidney Edouard Ensor

James Ensor (1860-1949), voluit James Sidney Edouard Ensor, werd geboren in Oostende als zoon van een Engelse vader en een Belgische moeder. Hij woonde en werkte vrijwel zijn hele leven in die stad. Met maskers, skeletten en carnavalsmenigten gaf hij de Belgische schilderkunst van de jaren 1880 een eigen beeldtaal, die als voorbode van het expressionisme van de twintigste eeuw geldt.

Van 1877 tot 1880 studeerde Ensor aan de Académie Royale des Beaux-Arts in Brussel. Daarna richtte hij in Oostende een atelier in op de zolder van het ouderlijk huis. Zijn ouders dreven een souvenirwinkel met curiosa en carnavalsmaskers. Zijn vroege werk bestaat uit donkere interieurs en portretten; De oestereetster uit 1882 werd door de Antwerpse salon en daarna door de Brusselse kring L'Essor geweigerd. Vanaf 1883 wordt zijn palet lichter en scherper en verschijnen de maskers uit de winkel in zijn schilderijen.

In 1883 behoorde Ensor tot de oprichters van Les XX, de Brusselse kunstenaarskring rond jurist Octave Maus die tot 1893 jaarlijks exposeerde en het postimpressionisme en symbolisme in België introduceerde. In 1929 volgde een grote retrospectieve in het Paleis voor Schone Kunsten in Brussel, en in datzelfde jaar verhief koning Albert I hem tot baron. Vanaf 1917 woonde hij in het huis aan de Vlaanderenstraat dat hij van zijn oom had geërfd, het huidige Ensorhuis; daar stierf hij in 1949.

De grootste en meest diverse Ensor-collectie ter wereld bezit het KMSKA in Antwerpen, met onder meer De intrige. Christus' intocht in Brussel in 1889, in 1888 geschilderd op een doek van ruim vier meter breed, bleef in Ensors bezit en hing later in de Blauwe Salon van zijn huis; pas in 1929 werd het publiek tentoongesteld. Sinds 1987 behoort het tot het J. Paul Getty Museum in Los Angeles. Bij willem. staat het naast drie andere werken van hem: De intrige uit 1890, Skeletten die zich willen warmen uit 1889 en het late Maskers uit 1925. Ze zijn als kunstdruk in een oplage van 100 beschikbaar.

Bron: collectietoelichtingen KMSKA, Antwerpen, J. Paul Getty Museum, Los Angeles, Kimbell Art Museum, Fort Worth, en Tel Aviv Museum of Art.