Primitivisme

De naieve kunst, ook wel primitivisme genoemd, werkt buiten de academische regels om. Het beeld is vlak en scherp omlijnd, met een minutieuze aandacht voor elk onderdeel. Perspectief en verhouding volgen niet de leer, maar de eigen logica van de maker. Juist die directheid geeft het werk een heldere, eigen kracht die veel geschoolde kunstenaars is gaan boeien.

In deze verzameling staat Henri Rousseau, autodidact en bijgenaamd Le Douanier, voor deze zelfgekozen eenvoud. Hij schilderde dichte oerwouden en droomtaferelen die hij nooit met eigen ogen zag, maar ontleende aan de Parijse plantentuin, prentenboeken en tijdschriften. Eerst bespot, werd hij later bewonderd door de avant-garde rond Picasso. Zijn werk toonde dat een eigen, ongeschoolde blik tot grote, verbeeldingsrijke kunst kan leiden.

Wie de naieve kunst herkent, let op de vlakke opbouw, de scherpe omtrek en de eigenzinnige, niet-academische verhoudingen. Wat op onvermogen lijkt, is vaak een bewuste, heldere keuze die het beeld zijn eigen bekoring geeft. De waardering die Rousseau ten deel viel, opende de blik van de avant-garde voor volkskunst en voor het werk van ongeschoolde makers. Verwant is het post-impressionisme van Gauguin, dat dezelfde vlakke opbouw zocht; het verschil is dat Gauguin die eenvoud koos na een geschoolde start, en Rousseau haar nooit anders kende.

Bron: Museum of Modern Art, New York.