Rousseaus eerste jungletafereel toont een tijger die ineenduikt in zwiepend gebladerte, terwijl schuine regen en een bliksemflits de storm over het doek jagen. Deze kunstreproductie wordt op aanvraag in ons atelier gedrukt in een oplage van honderd genummerde exemplaren en ingelijst aan huis bezorgd.
Verrast! (Tijger in een tropische storm)
Techniek, papier en lijst
Pigmentdruk op Hahnemühle Museum Etching, 350 g/m²: mat, zuurvrij, met een zichtbare vezelstructuur die de verfhuid van het origineel benadert. De lijst is een slanke, matzwarte aluminium profiellijst, in Nederland gemaakt. Geen glas: je kijkt naar het papier, niet naar je eigen spiegelbeeld.
Bezorging
Geen pakketje. Elk werk verlaat het atelier ingelijst, in een op maat gemaakte doos, en reist als vracht: niet gesorteerd, niet gestapeld, niet gegooid. Wij bezorgen aan huis, zodat het werk aankomt zoals het bij ons vertrok.
Waarom willem.
Eén papier, één lijst, één maatvoering die klopt. Wij kiezen vooraf, zodat je alleen nog het werk hoeft te kiezen. Geen eindeloze combinaties, geen twijfel: een verzameling oude meesters, gedrukt zoals ze het verdienen.
Verrast! (Tijger in een tropische storm) (Surpris ! (Tigre dans une tempête tropicale)), 1891
Junglescène · 129,8 × 161,9 cm (51,1 × 63,7 in)
Primitivisme
The National Gallery, Londen, inv. NG6421
Catalogustekst
Schuine strepen zilvergrijze regen striemen over het hele doek en zetten de voorstelling in beweging. Tussen dicht gebladerte duikt een tijger ineen, de bladeren zwiepen opzij in de wind, en een bliksemflits licht het tafereel op. De prooi valt buiten het beeld, zodat de kijker het moment vlak vóór de sprong ziet. Henri Rousseau (1844-1910) schilderde dit tropische onweer in 1891 in Parijs, een stad die hij nooit voor verre reizen verliet.
De regen bracht Rousseau aan als dunne, diagonale lijnen die over planten, dier en lucht heen lopen en het beeld een strak ritme geven. De tijger zit laag in het gebladerte, de rug gekromd, de muil geopend. Rousseau was autodidact en werkte in een vlakke, nauwkeurige stijl die tot de naïeve kunst en het primitivisme wordt gerekend. Zijn oerwoud is verbeeld: de begroeiing mengt kamerplanten met tropische soorten die hij in de kassen en dierentuin van de Jardin des Plantes bestudeerde.
Met dit doek begon Rousseau in 1891 zijn reeks jungletaferelen; het is het eerste van de ongeveer twintig oerwoudscènes die hij zou maken. Hij toonde het op de Salon des Indépendants onder de titel Surpris!. Ruim tachtig jaar later, in 1972, verwierf The National Gallery in Londen het werk, mede dankzij de steun van Walter H. Annenberg. Het hangt er nu onder inventarisnummer NG6421, te zien in de collectie van The National Gallery.
Verrast! meet 129,8 bij 161,9 centimeter en geldt als het beginpunt van Rousseaus latere faam bij de avant-garde. Bij willem. is het werk als kunstdruk in beperkte oplage uitgevoerd, op aanvraag gedrukt in het eigen atelier in Nederland en binnen drie weken ingelijst aan huis bezorgd.
Over de stroming
De naieve kunst, ook wel primitivisme genoemd, werkt buiten de academische regels om. Het beeld is vlak en scherp omlijnd, met een minutieuze aandacht voor elk onderdeel. Perspectief en verhouding volgen niet de leer, maar de eigen logica van de maker. Juist die directheid geeft het werk een heldere, eigen kracht die veel geschoolde kunstenaars is gaan boeien.
In deze verzameling staat Henri Rousseau, autodidact en bijgenaamd Le Douanier, voor deze zelfgekozen eenvoud. Hij schilderde dichte oerwouden en droomtaferelen die hij nooit met eigen ogen zag, maar ontleende aan de Parijse plantentuin, prentenboeken en tijdschriften. Eerst bespot, werd hij later bewonderd door de avant-garde rond Picasso. Zijn werk toonde dat een eigen, ongeschoolde blik tot grote, verbeeldingsrijke kunst kan leiden.
Wie de naieve kunst herkent, let op de vlakke opbouw, de scherpe omtrek en de eigenzinnige, niet-academische verhoudingen. Wat op onvermogen lijkt, is vaak een bewuste, heldere keuze die het beeld zijn eigen bekoring geeft. De waardering die Rousseau ten deel viel, opende de blik van de avant-garde voor volkskunst en voor het werk van ongeschoolde makers. Verwant is het post-impressionisme van Gauguin, dat dezelfde vlakke opbouw zocht; het verschil is dat Gauguin die eenvoud koos na een geschoolde start, en Rousseau haar nooit anders kende.
Meer van Henri Rousseau
Meer uit Primitivisme