Jugendstil

De Jugendstil kwam rond 1900 op in heel Europa, onder namen als art nouveau en Wiener Secession. De stroming maakte van de vloeiende, golvende lijn het hart van het beeld. Planten, haren en ornament kronkelen in sierlijke vormen over het vlak, waarbij kunst en sierkunst in elkaar overlopen. Vorm en versiering wegen er zwaarder dan de diepte, zodat het beeld vlak en decoratief wordt opgebouwd.

In deze verzameling staan Gustav Klimt en Jan Toorop voor de kracht van die lijn. Klimt bouwde zijn figuren en landschappen op uit vlakke, ornamentele patronen, in zijn gouden werken doorweven met bladgoud. Toorop trok fijne, golvende lijnen vol figuren, waarin de sierlijke lijnvoering uit zijn jeugd op Java doorklinkt. De Jugendstil verbond schilderkunst, grafiek en toegepaste kunst en legde de basis voor de moderne vormgeving.

Wie de Jugendstil herkent, let op de zwierige, ononderbroken lijn, op vlakke kleurvelden en op ornament dat uit de natuur is afgeleid. De stijl bloeide in de architectuur, het affiche en het sieraad even sterk als in de schilderkunst. Rond de Eerste Wereldoorlog ebde de mode weg, maar de nadruk op vorm en versiering bleef doorwerken in de latere vormgeving. De symbolisten deelden dezelfde jaren en soms dezelfde kunstenaars, zoals Toorop; het verschil is dat het symbolisme een idee wil verbeelden en de Jugendstil een vorm wil vervolmaken.

Bron: Belvedere, Wenen.