Koloman Moser

Koloman Moser (1868-1918) was in 1897 een van de oprichters van de Wiener Secession, een vereniging van Weense kunstenaars. In 1903 richtte hij mee de Wiener Werkstätte op, een coöperatie van kunstambachtslieden. Rond 1900 was Moser vooral ontwerper. Het MAK, het museum voor toegepaste kunst in Wenen, volgt zijn loopbaan in drie stappen: schilder, allround ontwerper en weer schilder.

Moser studeerde vanaf 1885 aan de kunstacademie van Wenen. In 1892 stapte hij over naar de Kunstgewerbeschule, de Weense school voor kunstnijverheid, waar hij in 1900 professor werd. Hij bepaalde voor een groot deel de vormgeving van Ver Sacrum, het tijdschrift van de Secession. Volgens de Neue Deutsche Biographie maakte de stijl van de Secession zich kort na 1900 los van de bloemrijke jugendstil, met vlakke, geometrische ornamenten. Voor de Werkstätte ontwierp Moser vooral metalen voorwerpen met een traliepatroon, de zogeheten Gitterobjekte.

In 1907 verliet Moser de Werkstätte, ontevreden over het zakelijke beleid van medeoprichter Fritz Wärndorfer. Daarna ging hij weer schilderen, eerst landschappen en later menselijke figuren. De Zwitserse schilder Ferdinand Hodler had hij in 1903 in de Secession leren kennen. Volgens het Leopold Museum luidde een bezoek aan Hodler in Genève in 1913 een stijlverandering in. De composities van Moser werden strenger en vlakker, in weinig kleuren die niet naar de natuur waren gekozen. In zijn laatste jaren leed hij aan strottenhoofdkanker. Hij overleed op 18 oktober 1918.

Het MAK wijdde Koloman Moser in 2018 en 2019 een overzicht met ongeveer 600 stukken, de meeste uit de eigen collectie. Ook voor het toneel werkte hij: in 1910 en 1911 ontwierp hij decors voor twee opera's van Julius Bittner aan de Hofoper. Van Bittner was ook de dansvoorstelling waarvoor Moser in 1909 een tramaffiche tekende. Bij willem. staan de ontwerper en de schilder naast elkaar: dat affiche en late doeken van omstreeks 1914 en 1915 met naakte figuren tussen rotsen en wolken. Ze zijn beschikbaar als kunstdruk in beperkte oplage.

Bron: Maria Pötzl-Malikova, Moser, Koloman, in Neue Deutsche Biographie 18 (1997); collectietoelichtingen MAK en Leopold Museum, Wenen.