In De jonkvrouw uit 1913 vlecht Klimt zeven vrouwenfiguren samen rond een slapende gestalte in blauw, een allegorie van de levensfasen. Deze kunstreproductie wordt op aanvraag in ons atelier gedrukt in een oplage van honderd genummerde exemplaren en ingelijst aan huis bezorgd.
De jonkvrouw
Techniek, papier en lijst
Pigmentdruk op Hahnemühle Museum Etching, 350 g/m²: mat, zuurvrij, met een zichtbare vezelstructuur die de verfhuid van het origineel benadert. De lijst is een slanke, matzwarte aluminium profiellijst, in Nederland gemaakt. Geen glas: je kijkt naar het papier, niet naar je eigen spiegelbeeld.
Bezorging
Geen pakketje. Elk werk verlaat het atelier ingelijst, in een op maat gemaakte doos, en reist als vracht: niet gesorteerd, niet gestapeld, niet gegooid. Wij bezorgen aan huis, zodat het werk aankomt zoals het bij ons vertrok.
Waarom willem.
Eén papier, één lijst, één maatvoering die klopt. Wij kiezen vooraf, zodat je alleen nog het werk hoeft te kiezen. Geen eindeloze combinaties, geen twijfel: een verzameling oude meesters, gedrukt zoals ze het verdienen.
De jonkvrouw (Die Jungfrau), 1913
Allegorie · 190 × 200 cm (74,8 × 78,7 inch)
Jugendstil
Národní galerie Praha, Praag, inv. O 4152
Catalogustekst
Gustav Klimt maakte in zijn latere jaren een reeks grote allegorieën met de vrouw als middelpunt, en De jonkvrouw (Die Jungfrau) uit 1913 hoort daarbij. Het doek toont een kluwen van zeven ineengestrengelde vrouwenfiguren, met in het hart een slapende gestalte in een blauw kleed. Rondom hen sluit zich een dicht weefsel van bloemen, cirkels en ornament. Klimt vatte de figuren op als de fasen van een enkel leven; het beeld laat zich lezen als het langzame ontwaken van de vrouw, van meisje tot volwassene.
De compositie is opgebouwd als een ovaal dat zweeft tegen een donkere, onbepaalde grond. De lichamen gaan in elkaar over zonder duidelijke grens: armen, haren en gewaden vloeien samen tot een beweeglijke massa. Klimt bracht hier geen bladgoud meer aan, maar kleur; felle vlakken van rood, paars, groen en geel, bezaaid met ronde en ovale motieven die aan de Wiener Werkstätte herinneren. De naakte huid schilderde hij glad en licht, tegenover de rijk versierde stoffen. Het werk is olieverf op doek en meet 190 bij 200 centimeter.
Binnen Klimts oeuvre markeert De jonkvrouw de overgang na de gouden periode, toen hij het bladgoud losliet en het ornament in kleur zocht. Klimt wordt tot de Wiener Secession en de Jugendstil gerekend, en dit doek toont hoe hij die vlakke, ornamentele vormentaal op een symbolisch thema toepaste. De Národní galerie in Praag kocht het schilderij al in 1914, een jaar na voltooiing, voor twintigduizend kronen. Het is te vinden in de collectie van de Národní galerie Praha.
Het origineel wordt bewaard in het Veletržní palác van de Národní galerie in Praag, onder inventarisnummer O 4152. Daar hangt het als een van Klimts grootste figuurstukken uit zijn laatste jaren, een beeld van de vrouw dat kleur boven goud stelt. Bij willem. wordt De jonkvrouw als kunstdruk in beperkte oplage uitgevoerd, op aanvraag gedrukt in het eigen atelier in Nederland en binnen drie weken ingelijst aan huis bezorgd.
Over de stroming
De Jugendstil kwam rond 1900 op in heel Europa, onder namen als art nouveau en Wiener Secession. De stroming maakte van de vloeiende, golvende lijn het hart van het beeld. Planten, haren en ornament kronkelen in sierlijke vormen over het vlak, waarbij kunst en sierkunst in elkaar overlopen. Vorm en versiering wegen er zwaarder dan de diepte, zodat het beeld vlak en decoratief wordt opgebouwd.
In deze verzameling staan Gustav Klimt en Jan Toorop voor de kracht van die lijn. Klimt bouwde zijn figuren en landschappen op uit vlakke, ornamentele patronen, in zijn gouden werken doorweven met bladgoud. Toorop trok fijne, golvende lijnen vol figuren, waarin de sierlijke lijnvoering uit zijn jeugd op Java doorklinkt. De Jugendstil verbond schilderkunst, grafiek en toegepaste kunst en legde de basis voor de moderne vormgeving.
Wie de Jugendstil herkent, let op de zwierige, ononderbroken lijn, op vlakke kleurvelden en op ornament dat uit de natuur is afgeleid. De stijl bloeide in de architectuur, het affiche en het sieraad even sterk als in de schilderkunst. Rond de Eerste Wereldoorlog ebde de mode weg, maar de nadruk op vorm en versiering bleef doorwerken in de latere vormgeving. De symbolisten deelden dezelfde jaren en soms dezelfde kunstenaars, zoals Toorop; het verschil is dat het symbolisme een idee wil verbeelden en de Jugendstil een vorm wil vervolmaken.
Bron: Belvedere, Wenen.
Meer van Gustav Klimt
Meer uit Jugendstil