Jean Désiré Gustave Courbet

Gustave Courbet (1819-1877) werd geboren in Ornans in de Franche-Comté en werkte vanaf 1839 in Parijs. Hij gaf het realisme een programma: boeren, jagers, begrafenissen en de rotsen van zijn geboortestreek, geschilderd op het formaat dat tot dan toe voor historiestukken gold. Na de Commune van 1871 week hij uit naar Zwitserland, waar hij in 1877 in La Tour-de-Peilz stierf.

Zijn eerste tekenlessen kreeg hij in Besançon bij Charles-Antoine Flajoulot. In Parijs zat hij kort in de ateliers van Charles de Steuben en Nicolas-Auguste Hesse en aan de Académie Suisse, maar zijn eigenlijke school was het Louvre, waar hij Spaanse, Vlaamse en Franse meesters kopieerde. De Salon nam in 1844 voor het eerst een werk van hem aan; in 1849 kocht de staat Na het diner in Ornans. In Étretat bestudeerde hij in 1869 de branding door een groot atelierraam aan zee. De golf in Berlijn toont zo'n golf vlak voor het breken, in gespatelde lagen verf die het water bijna de vastheid van steen geven.

In 1855 weigerde de jury van de Wereldtentoonstelling Het atelier van de schilder. Courbet bouwde op eigen kosten een Pavillon du Réalisme en toonde het doek daar, samen met Een begrafenis in Ornans. Het atelier is een allegorie: rechts zijn vrienden, onder wie de verzamelaar Alfred Bruyas, Proudhon, Champfleury en Baudelaire, links de wereld van het gewone leven, en in het midden de schilder zelf aan het werk. De golf kwam al in 1904 naar Duitsland: Hugo von Tschudi kocht het doek voor de Nationalgalerie van de Parijse kunsthandelaar Théodore Duret.

Het Musée d'Orsay in Parijs bewaart de kern van het oeuvre, met Een begrafenis in Ornans en Het atelier van de schilder, dat in 1920 met een openbare inschrijving en steun van de Société des Amis du Louvre werd verworven (RF 2257). De golf hangt in de Alte Nationalgalerie in Berlijn (A I 967). De collectie van willem. zet die twee naast elkaar: het monumentale manifest en de zee als pure materie. Beide werken zijn als kunstdruk in een oplage van 100 beschikbaar.

Bron: collectietoelichtingen Musée d'Orsay, Parijs, en Alte Nationalgalerie, Staatliche Museen zu Berlin.