Oskar Schlemmer

Oskar Schlemmer (1888-1943) was een Duitse schilder, beeldhouwer en toneelontwerper uit Stuttgart. Van 1921 tot 1929 was hij meester aan het Bauhaus in Weimar en Dessau. Zijn onderwerp was de mens in de ruimte: hij herleidde het lichaam tot eenvoudige grondvormen en plaatste het in een streng geordende omgeving, zonder anekdote.

Na een opleiding tot tekenaar studeerde Schlemmer aan de Kunstgewerbeschule en de academie in Stuttgart; in 1912 werd hij meesterleerling van Adolf Hölzel, wiens leer van compositie en kleurverhouding de basis van zijn werk bleef. Aan het Bauhaus leidde hij de werkplaatsen voor muurschildering en beeldhouwkunst en vanaf 1923 de toneelwerkplaats. In 1922 ontwierp hij het signet van de school. Op 30 september van dat jaar ging in het Württembergisches Landestheater in Stuttgart zijn Triadisch Ballet in première: drie dansers in achttien kostuums die het lichaam veranderden in bewegende plastiek. Dezelfde gedachte draagt zijn schilderijen: ook daar is de figuur een bouwsteen van de ruimte.

In 1928 kreeg Schlemmer de opdracht voor negen wandschilderingen in de ronde fonteinzaal van het Museum Folkwang in Essen. Het werk hield hem drie jaar bezig en leverde drie versies op. De eerste bestond uit vijf groepen rond het thema onderricht en vier grote enkele figuren, oprijzend uit een grijze grond. De uiteindelijke versie in Essen is niet bewaard; volgens de Staatsgalerie raakte ze zoek tijdens de actie tegen ontaarde kunst in 1937. Na het Bauhaus doceerde Schlemmer in Breslau en Berlijn, tot hij in 1933 werd ontslagen.

De Staatsgalerie Stuttgart bewaart de kern van zijn werk en het Archiv Oskar Schlemmer; zeven figurines van het Triadisch Ballet zijn er sinds 1979 in bruikleen. In 1953 verwierf het museum doeken van de eerste Folkwang-versie, waaronder Onderricht III (1929, olieverf en tempera op doek, inv. 2425). De collectie van willem. toont Schlemmer als schilder van figuurgroepen rond 1930: dit Folkwang-doek en Groep van vier met grijs uit 1930, uit particulier bezit. Beide zijn als kunstdruk in beperkte oplage beschikbaar.

Bron: collectietoelichtingen Staatsgalerie Stuttgart; Karin von Maur, Oskar Schlemmer. Monographie und Oeuvrekatalog der Gemälde, Aquarelle, Pastelle und Plastiken, München 1979.