Compositie nr. IV is een van de laatste kubistische werken van Piet Mondriaan, geschilderd in Parijs vlak voordat de Eerste Wereldoorlog uitbrak. Deze kunstreproductie wordt op aanvraag in ons atelier gedrukt in een oplage van honderd genummerde exemplaren en ingelijst aan huis bezorgd.
Compositie nr. IV
Techniek, papier en lijst
Pigmentdruk op Hahnemühle Museum Etching, 350 g/m²: mat, zuurvrij, met een zichtbare vezelstructuur die de verfhuid van het origineel benadert. De lijst is een slanke, matzwarte aluminium profiellijst, in Nederland gemaakt. Geen glas: je kijkt naar het papier, niet naar je eigen spiegelbeeld.
Bezorging
Geen pakketje. Elk werk verlaat het atelier ingelijst, in een op maat gemaakte doos, en reist als vracht: niet gesorteerd, niet gestapeld, niet gegooid. Wij bezorgen aan huis, zodat het werk aankomt zoals het bij ons vertrok.
Waarom willem.
Eén papier, één lijst, één maatvoering die klopt. Wij kiezen vooraf, zodat je alleen nog het werk hoeft te kiezen. Geen eindeloze combinaties, geen twijfel: een verzameling oude meesters, gedrukt zoals ze het verdienen.
Compositie nr. IV, 1914
Abstracte compositie · ca. 88 × 61 cm (34,6 × 24,0 inch)
Kubisme
Kunstmuseum Den Haag, Den Haag, inv. 0334319
Catalogustekst
In Parijs ontstond in 1914 Compositie nr. IV, een olieverfdoek van 88 bij 61 centimeter waarin Piet Mondriaan de stad tot een raster van kleurvlakken terugbracht. Over het staande doek liggen okergele, grijze en zachtroze vlakken, gescheiden door korte zwarte lijnstukken. Het beeld heeft geen middelpunt en geen horizon. De vlakken verdichten zich naar het midden en worden naar de randen toe geleidelijk ijler.
De compositie komt voort uit de gevels van Parijse huizen die Mondriaan vanaf 1913 tekende. Vanuit zijn atelier aan de rue du Départ zag hij half gesloopte panden, met blootliggende verdiepingen, schoorstenen en resten behang op de scheidingsmuren. Die rechthoekige patronen bracht hij stap voor stap terug tot losse horizontale en verticale lijnstukken. De kleuren blijven gedempt: oker, parelgrijs en een enkel roze vlak, zonder de primaire kleuren die zijn latere werk zouden bepalen.
Binnen het oeuvre markeert Compositie nr. IV de laatste fase van Mondriaans kubistische periode, twee jaar nadat hij in 1912 van Nederland naar Parijs verhuisde. In de zomer van 1914 reisde hij naar Nederland om zijn zieke vader te bezoeken; het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog maakte terugkeer naar Parijs onmogelijk, waardoor hij tot 1919 in Nederland bleef. De abstrahering die hij in Parijs was begonnen, zette hij in die jaren gestaag voort.
Compositie nr. IV bevindt zich in de collectie van Kunstmuseum Den Haag. Bij willem. is het werk verkrijgbaar als kunstreproductie in een oplage van honderd genummerde exemplaren, op aanvraag gedrukt in ons atelier in Nederland en binnen drie weken ingelijst aan huis bezorgd.
Over de stroming
Het kubisme brak vanaf 1907 in Parijs de vorm open in facetten en toonde een voorwerp vanuit meerdere gezichtspunten tegelijk. Ruimte en tijd raken zo in het platte vlak verweven. In Rusland ontstond kort daarna het kubo-futurisme, dat aan die ontleding de beweging en de energie van de moderne, machinale tijd toevoegde. Beide stromingen maakten de weg vrij naar de volledige abstractie.
In deze verzameling staan onder anderen Juan Gris, Jean Metzinger en Ivan Kliun voor deze vernieuwing. Gris gaf het kubisme een heldere, haast bouwkundige orde. Metzinger verbond de facetten met een fijne kleur. Kliun bracht de Russische variant naar de rand van het suprematisme. Zij ontleedden het zichtbare en gaven de schilderkunst een geheel nieuwe grammatica van vorm en ruimte.
Wie het kubisme herkent, let op de opgebroken vorm, de facetten en de gedempte, aardse kleuren van de vroege jaren. Het kubo-futurisme voegde daar meer kleur, ritme en beweging aan toe. Samen vormden zij de scharnier tussen de herkenbare wereld en de volledige abstractie, en hun ontleding van vorm en ruimte bleef de hele eeuw doorwerken. Het suprematisme zette de volgende stap: waar het kubisme het voorwerp ontleedt maar herkenbaar houdt, laat het suprematisme het voorwerp helemaal los.
Meer van Piet Mondriaan
Meer uit Kubisme / Kubo-Futurisme
