In De grijze boom ontleedt Piet Mondriaan in 1911 een kale boom tot gebogen lijnen van grijs en zwart, waarin stam en takken vervloeien. Deze kunstreproductie wordt op aanvraag in ons atelier gedrukt in een oplage van honderd genummerde exemplaren en ingelijst aan huis bezorgd.
De grijze boom
Techniek, papier en lijst
Pigmentdruk op Hahnemühle Museum Etching, 350 g/m²: mat, zuurvrij, met een zichtbare vezelstructuur die de verfhuid van het origineel benadert. De lijst is een slanke, matzwarte aluminium profiellijst, in Nederland gemaakt. Geen glas: je kijkt naar het papier, niet naar je eigen spiegelbeeld.
Bezorging
Geen pakketje. Elk werk verlaat het atelier ingelijst, in een op maat gemaakte doos, en reist als vracht: niet gesorteerd, niet gestapeld, niet gegooid. Wij bezorgen aan huis, zodat het werk aankomt zoals het bij ons vertrok.
Waarom willem.
Eén papier, één lijst, één maatvoering die klopt. Wij kiezen vooraf, zodat je alleen nog het werk hoeft te kiezen. Geen eindeloze combinaties, geen twijfel: een verzameling oude meesters, gedrukt zoals ze het verdienen.
De grijze boom, 1911
Landschap · 79,7 × 109,1 cm (31,4 × 43,0 inch)
Kubisme
Kunstmuseum Den Haag, Den Haag, inv. 0334314
Catalogustekst
Piet Mondriaan bracht in 1911 een kale boom terug tot een stelsel van gebogen lijnen. De grijze boom, een doek van 79,7 bij 109,1 cm in Kunstmuseum Den Haag, toont geen bladeren en geen landschap, alleen een stam met takken die zich opwaarts vertakken tot ze het hele beeldvlak vullen. Mondriaan schilderde het werk in Amsterdam, in een palet van grijzen, zwarten en gebroken wit.
De boom is opgebouwd uit korte, gebogen streken die elkaar kruisen en overlappen. De takken buigen mee met een ovaal ritme, waardoor stam en kroon in hetzelfde weefsel overgaan. Mondriaan liet de natuurlijke kleur los en hield alleen grijstinten over, een keuze die hij ontleende aan het analytisch kubisme van Braque en Picasso. De verf ligt dun en gelijkmatig, zonder nadruk op een enkel punt. Het onderscheid tussen boom en achtergrond wordt zo klein dat beide in een enkel patroon oplossen.
De grijze boom staat in een reeks waarin Mondriaan dezelfde vorm steeds verder abstraheerde, van De rode boom via De grijze boom naar de Bloeiende appelboom, waarin de tak nog slechts een ritme van gebogen lijnen is. Dit doek vormt de middenstap, waar de boom nog leesbaar blijft maar het kleurgebruik al is teruggebracht tot grijs en zwart. Naast het schilderij bewaart de collectie van Kunstmuseum Den Haag ook de voorstudie voor dit werk.
Het schilderij hangt in Kunstmuseum Den Haag, waar zijn weg naar de abstractie in enkele opeenvolgende doeken te volgen is. Bij willem. wordt De grijze boom als kunstdruk in een oplage van honderd genummerde exemplaren uitgevoerd, op aanvraag gedrukt in het eigen atelier in Nederland en binnen drie weken ingelijst aan huis bezorgd.
Over de stroming
Het kubisme brak vanaf 1907 in Parijs de vorm open in facetten en toonde een voorwerp vanuit meerdere gezichtspunten tegelijk. Ruimte en tijd raken zo in het platte vlak verweven. In Rusland ontstond kort daarna het kubo-futurisme, dat aan die ontleding de beweging en de energie van de moderne, machinale tijd toevoegde. Beide stromingen maakten de weg vrij naar de volledige abstractie.
In deze verzameling staan onder anderen Juan Gris, Jean Metzinger en Ivan Kliun voor deze vernieuwing. Gris gaf het kubisme een heldere, haast bouwkundige orde. Metzinger verbond de facetten met een fijne kleur. Kliun bracht de Russische variant naar de rand van het suprematisme. Zij ontleedden het zichtbare en gaven de schilderkunst een geheel nieuwe grammatica van vorm en ruimte.
Wie het kubisme herkent, let op de opgebroken vorm, de facetten en de gedempte, aardse kleuren van de vroege jaren. Het kubo-futurisme voegde daar meer kleur, ritme en beweging aan toe. Samen vormden zij de scharnier tussen de herkenbare wereld en de volledige abstractie, en hun ontleding van vorm en ruimte bleef de hele eeuw doorwerken. Het suprematisme zette de volgende stap: waar het kubisme het voorwerp ontleedt maar herkenbaar houdt, laat het suprematisme het voorwerp helemaal los.
Meer van Piet Mondriaan
Meer uit Kubisme / Kubo-Futurisme
