Een gefacetteerd mannengezicht met ingebouwde wijzerplaten, waarin Ivan Kliun rond 1914 het gezicht en de meetbare tijd tot een kubo-futuristisch beeld versmelt. Deze kunstreproductie wordt op aanvraag in ons atelier gedrukt in een oplage van honderd genummerde exemplaren en ingelijst aan huis bezorgd.
De klokkenmaker
Techniek, papier en lijst
Pigmentdruk op Hahnemühle Museum Etching, 350 g/m²: mat, zuurvrij, met een zichtbare vezelstructuur die de verfhuid van het origineel benadert. De lijst is een slanke, matzwarte aluminium profiellijst, in Nederland gemaakt. Geen glas: je kijkt naar het papier, niet naar je eigen spiegelbeeld.
Bezorging
Geen pakketje. Elk werk verlaat het atelier ingelijst, in een op maat gemaakte doos, en reist als vracht: niet gesorteerd, niet gestapeld, niet gegooid. Wij bezorgen aan huis, zodat het werk aankomt zoals het bij ons vertrok.
Waarom willem.
Eén papier, één lijst, één maatvoering die klopt. Wij kiezen vooraf, zodat je alleen nog het werk hoeft te kiezen. Geen eindeloze combinaties, geen twijfel: een verzameling oude meesters, gedrukt zoals ze het verdienen.
De klokkenmaker (Часовщик), ca. 1914
Portret · 78,1 × 58,4 cm (30,8 × 23,0 inch)
Kubo-Futurisme
Minneapolis Institute of Art, Minneapolis, inv. 2007.85
Catalogustekst
Een mannengezicht valt in dit schilderij uiteen in scherpe, elkaar snijdende vlakken. Linksonder, linksboven en rechtsboven zijn wijzerplaten in het beeld gebouwd, en onder in de compositie lopen zigzagvormen weg. Gezicht en uurwerk versmelten, alsof de kop zelf uit raderwerk bestaat. Ivan Kliun schilderde dit portret omstreeks 1914 in Rusland, in de jaren dat de avant-garde daar het Franse kubisme en het Italiaanse futurisme tot een eigen taal samenbracht.
De opbouw hoort thuis in het kubo-futurisme. Aan het kubisme ontleent Kliun de facettering, het opbreken van de vorm in elkaar snijdende vlakken; aan het futurisme de aandacht voor beweging en tijd. De klokken zijn daarom geen bijkomstigheid, maar de kern van het onderwerp: de gemeten tijd tegenover de mens die haar ondergaat. Het palet blijft gedempt, opgebouwd uit grijs, okerbruin en zand, met olieverf strak over het doek gezet. Het doek meet 78,1 bij 58,4 centimeter.
Binnen het oeuvre van Kliun staat het werk vroeg. Als medestander van Kazimir Malevitsj bewoog hij zich in korte tijd van het realisme via impressionisme en fauvisme naar het kubo-futurisme, om later bij het suprematisme uit te komen. De klokkenmaker wordt vaak als een verkapt zelfportret gelezen. Kliun werkte in deze periode als boekhouder en bracht zijn dagen door met kolommen cijfers, ver van het atelier; de wijzerplaten in het gezicht lezen dan als een klacht over de tijd die het schilderen niet toeviel.
Vandaag bevindt het werk zich in de collectie van het Minneapolis Institute of Art, waar het in 2007 werd verworven en onder inventarisnummer 2007.85 wordt bewaard. Het markeert het korte moment waarop de Russische avant-garde kubisme en futurisme tot iets eigens versmolt, vlak voor de sprong naar de abstractie. Bij willem. wordt De klokkenmaker als kunstdruk in beperkte oplage uitgevoerd, op aanvraag gedrukt in het eigen atelier in Nederland en binnen drie weken ingelijst aan huis bezorgd.
Over de stroming
Het kubisme brak vanaf 1907 in Parijs de vorm open in facetten en toonde een voorwerp vanuit meerdere gezichtspunten tegelijk. Ruimte en tijd raken zo in het platte vlak verweven. In Rusland ontstond kort daarna het kubo-futurisme, dat aan die ontleding de beweging en de energie van de moderne, machinale tijd toevoegde. Beide stromingen maakten de weg vrij naar de volledige abstractie.
In deze verzameling staan onder anderen Juan Gris, Jean Metzinger en Ivan Kliun voor deze vernieuwing. Gris gaf het kubisme een heldere, haast bouwkundige orde. Metzinger verbond de facetten met een fijne kleur. Kliun bracht de Russische variant naar de rand van het suprematisme. Zij ontleedden het zichtbare en gaven de schilderkunst een geheel nieuwe grammatica van vorm en ruimte.
Wie het kubisme herkent, let op de opgebroken vorm, de facetten en de gedempte, aardse kleuren van de vroege jaren. Het kubo-futurisme voegde daar meer kleur, ritme en beweging aan toe. Samen vormden zij de scharnier tussen de herkenbare wereld en de volledige abstractie, en hun ontleding van vorm en ruimte bleef de hele eeuw doorwerken. Het suprematisme zette de volgende stap: waar het kubisme het voorwerp ontleedt maar herkenbaar houdt, laat het suprematisme het voorwerp helemaal los.
Meer van Ivan Kliun
Meer uit Kubisme / Kubo-Futurisme
