Een sobere compositie van zwarte vlakken op wit verbeeldt het gevoel van gevangenschap in zuivere vorm. Deze kunstreproductie wordt op aanvraag in ons atelier gedrukt in een oplage van honderd genummerde exemplaren en ingelijst aan huis bezorgd.
Sensatie van een gevangene
Techniek, papier en lijst
Pigmentdruk op Hahnemühle Museum Etching, 350 g/m²: mat, zuurvrij, met een zichtbare vezelstructuur die de verfhuid van het origineel benadert. De lijst is een slanke, matzwarte aluminium profiellijst, in Nederland gemaakt. Geen glas: je kijkt naar het papier, niet naar je eigen spiegelbeeld.
Bezorging
Geen pakketje. Elk werk verlaat het atelier ingelijst, in een op maat gemaakte doos, en reist als vracht: niet gesorteerd, niet gestapeld, niet gegooid. Wij bezorgen aan huis, zodat het werk aankomt zoals het bij ons vertrok.
Waarom willem.
Eén papier, één lijst, één maatvoering die klopt. Wij kiezen vooraf, zodat je alleen nog het werk hoeft te kiezen. Geen eindeloze combinaties, geen twijfel: een verzameling oude meesters, gedrukt zoals ze het verdienen.
Sensatie van een gevangene (Empfindung eines eingekerkerten Menschen), ca. 1927
Illustratie / grafiek (boekillustratie, geen uniek schilderij) · ca. 23 × 18,5 cm (boekillustratie) (ca. 9,1 × 7,3 in)
Suprematisme
Boekillustratie, Die gegenstandslose Welt (Bauhausbücher nr. 11), München
Catalogustekst
Een sobere compositie van zwarte vlakken op wit verbeeldt het gevoel van gevangenschap. Enkele strakke, verticale balken sluiten de ruimte af, zonder dat er een mens of een cel te zien is. Malevitsj vatte de ervaring samen in zuivere vorm. Het beeld verscheen omstreeks 1927.
Dit is geen los olieverfschilderij maar een grafisch werk, opgenomen in Malevitsj' boek De gegenstandloze wereld, dat in 1927 als elfde deel van de Bauhausboeken verscheen. In die uitgave zette hij zijn suprematistische theorie uiteen met een reeks schematische, zwart-witte platen. De sensatie van gevangenschap is er een van, teruggebracht tot lijn en vlak. De heldere zwart-witdruk maakte zulke beelden geschikt voor verspreiding in boekvorm, waardoor zijn ideeen een breed, internationaal publiek bereikten.
In deze late fase koppelde Malevitsj elke suprematistische compositie aan een gevoel, een gewaarwording, zoals honger, oneindigheid of gevangenschap. De vorm moest die ervaring rechtstreeks overbrengen, zonder afbeelding. Zo werd het suprematisme voor hem een taal van zuivere sensaties, die zich goed als kunstdruk laat weergeven. Aan het Bauhaus en daarbuiten werden deze platen bestudeerd als kernachtige samenvatting van de abstracte kunst. De reeks vormt het theoretische sluitstuk van zijn suprematisme. In het boek plaatste hij de platen naast korte teksten, zodat beeld en theorie elkaar rechtstreeks versterkten.
De oorspronkelijke tekening kent geen gedocumenteerde bewaarplaats; het beeld is vooral bekend uit het gedrukte boek. Bij willem. wordt Sensatie van een gevangene in een beperkte oplage uitgevoerd, op aanvraag gedrukt in het eigen atelier in Nederland en binnen drie weken ingelijst aan huis bezorgd.
Over de stroming
Het suprematisme ontstond rond 1915 in Rusland en bracht de schilderkunst terug tot haar grondvormen: het vierkant, de balk en de cirkel. Gekleurde vlakken zweven in een lege, witte ruimte, los van elke verwijzing naar de zichtbare wereld. Kleur en verhouding zijn er het enige onderwerp. Kazimir Malevitsj vatte die stap samen in zijn zwarte vierkant, dat hij als een nieuw begin van de kunst beschouwde.
In deze verzameling staan Malevitsj, El Lissitzky en Ivan Kliun voor deze radicale abstractie. Lissitzky zette de vlakken in beweging in zijn constructies, die hij zelf Proun noemde. Kliun bewoog van het kubo-futurisme naar de zuivere vorm. Het suprematisme zocht geen afbeelding maar een geheel nieuw beeld, en oefende grote invloed uit op de vormgeving en de architectuur van de twintigste eeuw.
Wie het suprematisme herkent, let op de zwevende, strak begrensde vlakken, de primaire kleuren en de lege, witte grond. De beweging was kort maar ingrijpend en viel samen met de omwentelingen in Rusland rond 1917. Haar taal van zuivere vorm en ruimte werd opgenomen in de vormgeving, de typografie en de architectuur, en bleef de abstracte kunst voeden. Verwant is De Stijl, die in dezelfde jaren in Nederland ontstond; het verschil is dat De Stijl de vlakken in een vast raster bindt en het suprematisme ze vrij laat zweven.
Bron: Stedelijk Museum, Amsterdam.
Meer van Kasimir Malevitsj
Meer uit Suprematisme