Zwart vierkant van Kasimir Malevitsj uit 1915 is het werk waarmee het suprematisme begon; het origineel hangt in de Tretjakovgalerij in Moskou. Deze kunstreproductie wordt op aanvraag in ons atelier gedrukt in een oplage van honderd genummerde exemplaren en ingelijst aan huis bezorgd.
Zwart vierkant
Techniek, papier en lijst
Pigmentdruk op Hahnemühle Museum Etching, 350 g/m²: mat, zuurvrij, met een zichtbare vezelstructuur die de verfhuid van het origineel benadert. De lijst is een slanke, matzwarte aluminium profiellijst, in Nederland gemaakt. Geen glas: je kijkt naar het papier, niet naar je eigen spiegelbeeld.
Bezorging
Geen pakketje. Elk werk verlaat het atelier ingelijst, in een op maat gemaakte doos, en reist als vracht: niet gesorteerd, niet gestapeld, niet gegooid. Wij bezorgen aan huis, zodat het werk aankomt zoals het bij ons vertrok.
Waarom willem.
Eén papier, één lijst, één maatvoering die klopt. Wij kiezen vooraf, zodat je alleen nog het werk hoeft te kiezen. Geen eindeloze combinaties, geen twijfel: een verzameling oude meesters, gedrukt zoals ze het verdienen.
Zwart vierkant (Black Square), 1915
Abstracte compositie · 79,5 × 79,5 cm (31,3 × 31,3 inch)
Suprematisme
Tretjakovgalerij (State Tretyakov Gallery), Moskou, inv. Инв.11925
Catalogustekst
Een zwart vierkant vult het midden van een wit veld, zonder afbeelding, titel of verhaal. Kasimir Malevitsj schilderde dit Zwart vierkant in 1915, olieverf op doek, 79,5 bij 79,5 cm; het origineel hangt in de Tretjakovgalerij in Moskou. De vorm is streng en vlak, met randen die door ouderdom fijn zijn gecraqueleerd. Hij beschouwde het als een nieuw begin van de schilderkunst.
Malevitsj toonde het werk in december 1915 op de tentoonstelling 0.10 in Petrograd, waar hij het hoog in een hoek van de zaal hing, op de plaats die in Russische huizen aan een icoon toekomt. Daarmee lanceerde hij het suprematisme, de kunst van de zuivere vorm. Het zwarte vierkant was voor hem geen leegte maar een beginpunt, het nulpunt waaruit een nieuwe kunst kon ontstaan. Onder de zwarte verf gaan sporen van een eerdere, kleurrijker compositie schuil, die bij later onderzoek zichtbaar werden.
Er bestaan vier versies van het motief; dit is de oorspronkelijke uit 1915. Het beeld werd het zinnebeeld van de abstracte kunst en keerde in Malevitsj' werk telkens terug, tot op zijn eigen graf. Weinig schilderijen hebben de moderne kunst zo sterk bepaald. Voor Malevitsj was het geen eindpunt maar een drempel, waarachter een grenzeloze ruimte voor de nieuwe kunst openlag. Sindsdien geldt het beeld als een van de grote keerpunten in de geschiedenis van de moderne kunst.
Zwart vierkant behoort als kunstdruk tot de collectie van de Tretjakovgalerij in Moskou. Bij willem. wordt het in een beperkte oplage uitgevoerd, op aanvraag gedrukt in het eigen atelier in Nederland en binnen drie weken ingelijst aan huis bezorgd.
Over de stroming
Het suprematisme ontstond rond 1915 in Rusland en bracht de schilderkunst terug tot haar grondvormen: het vierkant, de balk en de cirkel. Gekleurde vlakken zweven in een lege, witte ruimte, los van elke verwijzing naar de zichtbare wereld. Kleur en verhouding zijn er het enige onderwerp. Kazimir Malevitsj vatte die stap samen in zijn zwarte vierkant, dat hij als een nieuw begin van de kunst beschouwde.
In deze verzameling staan Malevitsj, El Lissitzky en Ivan Kliun voor deze radicale abstractie. Lissitzky zette de vlakken in beweging in zijn constructies, die hij zelf Proun noemde. Kliun bewoog van het kubo-futurisme naar de zuivere vorm. Het suprematisme zocht geen afbeelding maar een geheel nieuw beeld, en oefende grote invloed uit op de vormgeving en de architectuur van de twintigste eeuw.
Wie het suprematisme herkent, let op de zwevende, strak begrensde vlakken, de primaire kleuren en de lege, witte grond. De beweging was kort maar ingrijpend en viel samen met de omwentelingen in Rusland rond 1917. Haar taal van zuivere vorm en ruimte werd opgenomen in de vormgeving, de typografie en de architectuur, en bleef de abstracte kunst voeden. Verwant is De Stijl, die in dezelfde jaren in Nederland ontstond; het verschil is dat De Stijl de vlakken in een vast raster bindt en het suprematisme ze vrij laat zweven.
Bron: Stedelijk Museum, Amsterdam.
Meer van Kasimir Malevitsj
Meer uit Suprematisme
