Ontwikkeling in bruin schilderde Kandinsky in 1933, kort voordat hij Duitsland verliet: donkerbruine vlakken schuiven als coulissen naar elkaar toe. Deze kunstreproductie wordt op aanvraag in ons atelier gedrukt in een oplage van honderd genummerde exemplaren en ingelijst aan huis bezorgd.
Ontwikkeling in bruin
Techniek, papier en lijst
Pigmentdruk op Hahnemühle Museum Etching, 350 g/m²: mat, zuurvrij, met een zichtbare vezelstructuur die de verfhuid van het origineel benadert. De lijst is een slanke, matzwarte aluminium profiellijst, in Nederland gemaakt. Geen glas: je kijkt naar het papier, niet naar je eigen spiegelbeeld.
Bezorging
Geen pakketje. Elk werk verlaat het atelier ingelijst, in een op maat gemaakte doos, en reist als vracht: niet gesorteerd, niet gestapeld, niet gegooid. Wij bezorgen aan huis, zodat het werk aankomt zoals het bij ons vertrok.
Waarom willem.
Eén papier, één lijst, één maatvoering die klopt. Wij kiezen vooraf, zodat je alleen nog het werk hoeft te kiezen. Geen eindeloze combinaties, geen twijfel: een verzameling oude meesters, gedrukt zoals ze het verdienen.
Ontwikkeling in bruin (Entwicklung in Braun), 1933
Abstracte compositie · 105 × 120,5 cm (41,3 × 47,4 inch)
Expressionisme
Centre Pompidou (Musée national d'art moderne), Parijs, inv. AM 3666 P
Catalogustekst
Kandinsky schilderde Ontwikkeling in bruin in 1933, in de maanden waarin de nazi's het Bauhaus onder druk zetten en de school haar deuren sloot. Het doek toont donkerbruine vlakken die als coulissen naar elkaar toe schuiven, met heldere kleuraccenten die tussen de vormen oplichten. De opbouw blijft geometrisch, maar de strakke ordening van zijn Bauhaus-jaren begint hier los te raken.
De donkere tonen bepalen de sfeer van het werk. Kandinsky zette de bruine vlakken in lagen achter elkaar, zodat een ondiepe ruimte ontstaat waarin de vormen naar het midden lijken te bewegen. Daartussen plaatste hij kleine accenten in rood, geel en blauw, die het oppervlak ritme geven zonder het open te breken. De vormen zijn nog scherp omlijnd, maar de speelse cirkels en driehoeken van eerder maken plaats voor zwaardere, meer gesloten silhouetten.
Dit doek behoort tot het expressionisme en telt bij de laatste werken uit Kandinsky's Duitse periode. Kort na het voltooien ervan verliet hij Duitsland en vestigde zich in Neuilly-sur-Seine, bij Parijs, waar zijn schilderkunst een biomorfe wending nam. Het museum verwierf het doek in 1959, ruim voor het legaat waarmee zijn weduwe Nina Kandinsky in 1981 een groot deel van zijn oeuvre naliet, en nam het op in de collectie van het Centre Pompidou (Musée national d'art moderne), Parijs.
Vandaag hangt Ontwikkeling in bruin in het Centre Pompidou (Musée national d'art moderne), Parijs, waar het 101 bij 120,5 centimeter meet. Bij willem. wordt het als kunstdruk in beperkte oplage uitgevoerd, op aanvraag gedrukt in het eigen atelier in Nederland en binnen drie weken ingelijst aan huis bezorgd.
Over de stroming
Het expressionisme stelde het gevoel boven de natuurgetrouwe weergave. Kleur wordt er fel en onnatuurlijk ingezet, de vorm vervormd en de toets nadrukkelijk. Niet de zichtbare werkelijkheid staat centraal, maar de innerlijke ervaring: angst, verlangen, eenzaamheid en onrust worden zichtbaar gemaakt. De stroming kwam rond 1900 op en liep vooruit op een groot deel van de moderne kunst.
In deze verzameling brengt willem. werk van Edvard Munch, Chaim Soutine en James Ensor bijeen. Munch bracht de grote thema's van liefde, angst en dood terug tot een enkel geladen beeld. Soutine kneedde zijn verf tot een wervelende, haast trillende materie. Ensor duwde gemaskerde menigten in felle kleuren tegen het beeldvlak. Elk van hen zette de eigen ervaring om in kleur en lijn, en maakte daarmee de weg vrij voor de kunst van de twintigste eeuw.
Wie het expressionisme herkent, let op de felle, soms schrille kleur, op de vervormde vorm en op de zichtbare, gejaagde toets. De stroming had haar zwaartepunt in Duitsland en Noord-Europa en kende geen strak program, maar een gedeelde drang naar uitdrukking. Haar nadruk op het innerlijk werkte door in de kunst van de hele twintigste eeuw, tot in het latere abstracte expressionisme. Het verschil met het impressionisme zit in de richting van de blik: de impressionist schildert wat het oog ziet, de expressionist wat de ervaring ermee doet.
Bron: Nasjonalmuseet, Oslo.
Meer van Wassily Kandinsky
Meer uit Expressionisme
