Pandemonium van John Martin verbeeldt een scène uit Miltons Paradise Lost: Satan laat het hellepaleis uit vurige diepten oprijzen onder een rossige hemel. Deze kunstreproductie wordt op aanvraag in ons atelier gedrukt in een oplage van honderd genummerde exemplaren en ingelijst aan huis bezorgd.
Pandemonium
Techniek, papier en lijst
Pigmentdruk op Hahnemühle Museum Etching, 350 g/m²: mat, zuurvrij, met een zichtbare vezelstructuur die de verfhuid van het origineel benadert. De lijst is een slanke, matzwarte aluminium profiellijst, in Nederland gemaakt. Geen glas: je kijkt naar het papier, niet naar je eigen spiegelbeeld.
Bezorging
Geen pakketje. Elk werk verlaat het atelier ingelijst, in een op maat gemaakte doos, en reist als vracht: niet gesorteerd, niet gestapeld, niet gegooid. Wij bezorgen aan huis, zodat het werk aankomt zoals het bij ons vertrok.
Waarom willem.
Eén papier, één lijst, één maatvoering die klopt. Wij kiezen vooraf, zodat je alleen nog het werk hoeft te kiezen. Geen eindeloze combinaties, geen twijfel: een verzameling oude meesters, gedrukt zoals ze het verdienen.
Pandemonium (Le Pandémonium), 1841
Historiestuk · 123 × 185 cm (48,4 × 72,8 in)
Romantiek
Musée du Louvre, Parijs, inv. RF 2006-21
Catalogustekst
Pandemonium is een olieverfdoek van 123 bij 185 centimeter dat John Martin in 1841 in Londen schilderde en dat in het Musée du Louvre in Parijs hangt onder inventarisnummer RF 2006-21. Satan doet er met een enkel gebaar het immense hellepaleis uit vurige diepten oprijzen. Een brede trap voert omhoog langs een rivier van vuur, onder een rossige hemel. De menselijke figuren blijven nietig tegenover een architectuur zonder maat. Martin las Miltons Paradise Lost met het oog van een schilder en gaf de hel van de dichter een schaal.
Martin bouwde het beeld op rond een lichtbron: een fel verlicht bouwwerk tegen de donkere rand van de voorstelling, met vuur dat van onderaf oplicht. De zuilenrij herhaalt zich in de diepte, zodat het paleis geen einde lijkt te kennen. Zijn jaren als graveur in mezzotint zijn zichtbaar in de fijne overgangen van licht naar donker. De verf is dun opgezet, de contouren scherp waar het licht valt en vaag waar de rook de ruimte vult.
Het doek hoort tot de literaire en Bijbelse taferelen waarmee Martin binnen de Romantiek naam maakte, waarin de mens klein blijft tegenover natuur en bovennatuur. Hij toonde het werk in 1841 op de tentoonstelling van de Royal Academy in Londen, samen met een pendant over het hemelse Jeruzalem. Het schilderij kwam in 2006 in de collectie van het Musée du Louvre door een legaat uit de nalatenschap van Pierre Belliot, en draagt het inventarisnummer RF 2006 21.
Vandaag hangt Pandemonium in het Musée du Louvre in Parijs, in de oorspronkelijke lijst die Martin zelf ontwierp, met slangen en draken in het houtwerk. Bij willem. wordt het werk uitgevoerd als kunstdruk in beperkte oplage, op aanvraag gedrukt in het eigen atelier in Nederland en binnen drie weken ingelijst aan huis bezorgd.
Over de stroming
De romantiek zocht in de eerste helft van de negentiende eeuw het verhevene, de natuur en het gevoel. Weidse landschappen, dreigende storm en vervallen ruine roepen ontzag en weemoed op. De mens is er klein en alleen tegenover de oneindige natuur, die de schilders opvatten als een spiegel van de ziel. Tegenover de nuchtere rede stelde de stroming de verbeelding en de ervaring.
In deze verzameling staan Caspar David Friedrich, Thomas Cole en John Martin voor die houding. Friedrich schilderde stille figuren voor eindeloze luchten en zeeen. Cole bouwde weidse Amerikaanse landschappen op tot beelden van opkomst en verval. Martin gaf ramp en apocalyps een groots, theatraal decor. Hun licht en ruimte dragen een stille, bijna religieuze spanning die de latere landschapskunst diep heeft beinvloed.
Wie de romantiek herkent, let op de weidse ruimte, het dramatische licht en de kleine mens tegenover een overweldigende natuur. De stroming was een reactie op de nuchtere rede van de Verlichting en stelde daar gevoel en verbeelding tegenover. Haar opvatting van het landschap als drager van stemming en betekenis bleef de kunst van de negentiende en twintigste eeuw beinvloeden. Het realisme dat erop volgde, keerde de blik om: van het verhevene naar het gewone, van de storm naar de akker.
Bron: Hamburger Kunsthalle.
Meer van John Martin
Meer uit Romantiek
