John Martin

John Martin (1789-1854) schilderde rampen op een schaal waarop niemand voor hem ze had geschilderd. Steden die instorten, hemelen die openbreken, menigten die verdwijnen in een landschap zonder maat. Zijn onderwerpen komen uit de Bijbel en uit de literatuur, en de mens is er altijd te klein om er iets aan te doen. In zijn eigen tijd trok hij daarmee meer publiek dan vrijwel iedere andere Britse schilder, en werd hij door de critici even hard afgewezen.

Hij begon niet op een academie. Martin werd opgeleid als porselein- en koetsenschilder en kreeg les van de Italiaanse tekenaar Boniface Musso in Newcastle upon Tyne. Die achtergrond is zichtbaar: hij bouwde zijn beelden op als decors, met een fel verlicht middendeel tegen diepe duisternis, en met een architectuur die zich in de verte blijft herhalen. In Londen brak hij door met Belsazars feestmaal, dat in 1821 zoveel publiek trok dat er een hek voor moest.

Zijn grootste bereik had hij niet met de doeken maar met de prent. Martin maakte zijn eigen mezzotinten naar zijn schilderijen, onder meer een reeks bij Miltons Paradise Lost, en die bladen gingen heel Europa over. Generaties lezers zagen de hel zoals Martin hem had bedacht. Binnen de Romantiek staat hij voor het sublieme: het ontzag dat omslaat in angst.

Werk van Martin hangt onder meer in Tate in Londen, in de Laing Art Gallery in Newcastle en in het Musée du Louvre. De collectie van willem. volgt zijn twee bronnen: de bijbelse ondergangen en de taferelen naar Milton. Elk werk is als kunstdruk in een oplage van 100 beschikbaar.

Bron: collectietoelichtingen Tate, Londen.