Simultane contra-compositie is een van de laatste werken van Theo van Doesburg: een diagonaal kleurvlak dat kantelt binnen een streng zwart-wit raster. Deze kunstreproductie wordt op aanvraag in ons atelier gedrukt in een oplage van honderd genummerde exemplaren en ingelijst aan huis bezorgd.
Simultane contra-compositie
Techniek, papier en lijst
Pigmentdruk op Hahnemühle Museum Etching, 350 g/m²: mat, zuurvrij, met een zichtbare vezelstructuur die de verfhuid van het origineel benadert. De lijst is een slanke, matzwarte aluminium profiellijst, in Nederland gemaakt. Geen glas: je kijkt naar het papier, niet naar je eigen spiegelbeeld.
Bezorging
Geen pakketje. Elk werk verlaat het atelier ingelijst, in een op maat gemaakte doos, en reist als vracht: niet gesorteerd, niet gestapeld, niet gegooid. Wij bezorgen aan huis, zodat het werk aankomt zoals het bij ons vertrok.
Waarom willem.
Eén papier, één lijst, één maatvoering die klopt. Wij kiezen vooraf, zodat je alleen nog het werk hoeft te kiezen. Geen eindeloze combinaties, geen twijfel: een verzameling oude meesters, gedrukt zoals ze het verdienen.
Simultane contra-compositie (Simultaneous Counter-Composition), ca. 1929–1930
Abstract (non-figuratief) · ca. 50,1 × 49,8 cm (ca. 19,7 × 19,6 in)
De Stijl
Museum of Modern Art (MoMA), New York, inv. 588.1967
Catalogustekst
Simultane contra-compositie toont een zwart-wit raster waarin een enkel diagonaal kleurvlak is geplaatst. Theo van Doesburg, die leefde van 1883 tot 1931, schilderde het werk omstreeks 1929-1930. Het doek is bijna vierkant en meet 50,1 bij 49,8 centimeter. De schuine plaatsing zet het strakke horizontaal-verticale grondplan onder spanning; het kleurvlak lijkt over het raster te kantelen.
De compositie berust op de tegenstelling tussen raster en diagonaal. Van Doesburg verdeelde het vlak met zwarte lijnen en witte velden en bracht daarbinnen een schuin geplaatst kleuraccent aan. De kleur blijft beperkt tot dat ene vlak; de rest van het doek is wit, begrensd door zwarte lijnen. Het woord simultaan verwijst naar de gelijktijdige werking van twee ordeningen: de rechte hoek van De Stijl en de diagonaal die hij daartegenin zette. De verhoudingen zijn berekend, de uitvoering is vlak en onpersoonlijk, zonder zichtbare toets.
Het werk hoort bij het elementarisme, de richting waarin Van Doesburg vanaf 1924 de diagonaal invoerde en waarmee hij brak met Piet Mondriaan, die vasthield aan horizontaal en verticaal. Het maakt deel uit van zijn reeks contra-composities, waarin hij de diagonaal stelselmatig tegenover het rechte raster plaatste. Hij schilderde deze compositie in de jaren dat hij bij Meudon aan de rand van Parijs een eigen woonhuis met atelier ontwierp en liet bouwen. Daar woonde hij tot zijn dood in maart 1931.
Simultane contra-compositie maakt deel uit van de collectie van het Museum of Modern Art in New York. Bij willem. wordt het werk als kunstreproductie in beperkte oplage uitgevoerd, op aanvraag gedrukt in het eigen atelier in Nederland en binnen drie weken ingelijst aan huis bezorgd.
Over de stroming
De Stijl was een Nederlandse beweging die in 1917 rond het gelijknamige tijdschrift ontstond. Zij streefde naar een strenge, universele harmonie. Alleen rechte lijnen, rechte hoeken en de kleuren rood, geel en blauw bleven over, naast zwart, wit en grijs. Elk vlak weegt in evenwicht tegen het andere. De beweging wilde die orde niet tot het schilderij beperken, maar doortrekken naar meubel, huis en stad.
In deze verzameling staan Piet Mondriaan en Theo van Doesburg voor deze abstractie. Mondriaan werkte stap voor stap toe naar zijn ruiten van lijn en kleur. Van Doesburg verspreidde de ideeen door heel Europa en bracht later de diagonaal in het spel. De Stijl is een Nederlandse bijdrage aan de moderne kunst die doorwerkt in kunst, ontwerp en architectuur.
Wie De Stijl herkent, let op de zwarte lijnen, de rechte hoeken en de drie primaire kleuren tegen wit en grijs. De beweging was geen losse groep schilders maar een program dat schilderkunst, meubel en architectuur wilde verenigen. Vanuit Nederland verspreidden de ideeen zich over Europa en zij zijn tot ver buiten Nederland herkenbaar gebleven. Verwant is het suprematisme van Malevitsj uit dezelfde jaren; het verschil is dat het suprematisme de vormen vrij laat zweven en De Stijl ze in een raster van rechte hoeken bindt.
Bron: Kunstmuseum Den Haag.
Meer van Theo van Doesburg
Meer uit De Stijl
