Blad 5 uit de Eerste Kestnermappe Proun van El Lissitzky, een van de zes litho's waarmee hij het suprematisme naar de ruimte vertaalde. Deze kunstreproductie wordt op aanvraag in ons atelier gedrukt in een oplage van honderd genummerde exemplaren en ingelijst aan huis bezorgd.
Kestnermap Proun, blad 5
Techniek, papier en lijst
Pigmentdruk op Hahnemühle Museum Etching, 350 g/m²: mat, zuurvrij, met een zichtbare vezelstructuur die de verfhuid van het origineel benadert. De lijst is een slanke, matzwarte aluminium profiellijst, in Nederland gemaakt. Geen glas: je kijkt naar het papier, niet naar je eigen spiegelbeeld.
Bezorging
Geen pakketje. Elk werk verlaat het atelier ingelijst, in een op maat gemaakte doos, en reist als vracht: niet gesorteerd, niet gestapeld, niet gegooid. Wij bezorgen aan huis, zodat het werk aankomt zoals het bij ons vertrok.
Waarom willem.
Eén papier, één lijst, één maatvoering die klopt. Wij kiezen vooraf, zodat je alleen nog het werk hoeft te kiezen. Geen eindeloze combinaties, geen twijfel: een verzameling oude meesters, gedrukt zoals ze het verdienen.
Kestnermap Proun, blad 5 (Kestnermappe Proun, Rob. Leunis and Chapman GmbH Hannover #5), 1923
Abstracte compositie · 45,2 × 61 cm (17,8 × 24,0 inch)
Suprematisme
Museu Coleção Berardo, Lissabon
Catalogustekst
De steendruk legt de meetkunde vlak op het papier: zwarte en grijze vormen op een roomwit vel, zonder toets of penseelstreek. Blad 5 komt uit de Eerste Kestnermappe Proun, een map van zes litho's die de Kestner-Gesellschaft in 1923 in Hannover liet drukken bij Robert Leunis en Chapman. Het vel meet 45,2 bij 61 centimeter.
Op het roomwitte veld verdringt zich een groep geometrische lichamen, terwijl rechtsonder een groot donkergrijs vlak ligt. Links van het midden staat een zwart rechthoekig blok rechtop. Daaroverheen tekent Lissitzky een open kubus in axonometrisch perspectief, met grijs gearceerde vlakken die diepte suggereren. Een zware verticale balk met een grijze zijkant snijdt door het beeld; rechts ervan staan een smallere plaat en een dunne verticale lijn. Een grijze horizontale balk loopt naar rechts het donkere vlak in.
Lissitzky ontwikkelde het Proun in de jaren dat hij in Vitebsk naast Kazimir Malevitsj werkte, in de kunstenaarsgroep UNOVIS. Waar Malevitsj de suprematistische vormen op het platte vlak hield, bracht Lissitzky ze naar de ruimte: de axonometrische lichamen op dit blad lezen als bouwdelen, als een constructie die zich uit het vlak losmaakt. In datzelfde jaar 1923 richtte hij in Berlijn de Prounenraum in, waarin hij dezelfde vormentaal op de wanden van een zaal toepaste.
Exemplaren van dit blad bevinden zich in verschillende museumcollecties, waaronder het Museu Coleção Berardo in Lissabon en de National Galleries of Scotland. Bij willem. wordt blad 5 als kunstdruk in beperkte oplage uitgevoerd, op aanvraag gedrukt in het eigen atelier in Nederland en binnen drie weken ingelijst aan huis bezorgd.
Over de stroming
Het suprematisme ontstond rond 1915 in Rusland en bracht de schilderkunst terug tot haar grondvormen: het vierkant, de balk en de cirkel. Gekleurde vlakken zweven in een lege, witte ruimte, los van elke verwijzing naar de zichtbare wereld. Kleur en verhouding zijn er het enige onderwerp. Kazimir Malevitsj vatte die stap samen in zijn zwarte vierkant, dat hij als een nieuw begin van de kunst beschouwde.
In deze verzameling staan Malevitsj, El Lissitzky en Ivan Kliun voor deze radicale abstractie. Lissitzky zette de vlakken in beweging in zijn constructies, die hij zelf Proun noemde. Kliun bewoog van het kubo-futurisme naar de zuivere vorm. Het suprematisme zocht geen afbeelding maar een geheel nieuw beeld, en oefende grote invloed uit op de vormgeving en de architectuur van de twintigste eeuw.
Wie het suprematisme herkent, let op de zwevende, strak begrensde vlakken, de primaire kleuren en de lege, witte grond. De beweging was kort maar ingrijpend en viel samen met de omwentelingen in Rusland rond 1917. Haar taal van zuivere vorm en ruimte werd opgenomen in de vormgeving, de typografie en de architectuur, en bleef de abstracte kunst voeden. Verwant is De Stijl, die in dezelfde jaren in Nederland ontstond; het verschil is dat De Stijl de vlakken in een vast raster bindt en het suprematisme ze vrij laat zweven.
Bron: Stedelijk Museum, Amsterdam.
Meer van El Lissitzky
Meer uit Suprematisme
