Proun, blad 3 uit de Eerste Kestnermappe van El Lissitzky, een litho uit 1923: een zwarte schijf boven een roodbruine en grijze kolom. Deze kunstreproductie wordt op aanvraag in ons atelier gedrukt in een oplage van honderd genummerde exemplaren en ingelijst aan huis bezorgd.
Kestnermap Proun, blad 3
Techniek, papier en lijst
Pigmentdruk op Hahnemühle Museum Etching, 350 g/m²: mat, zuurvrij, met een zichtbare vezelstructuur die de verfhuid van het origineel benadert. De lijst is een slanke, matzwarte aluminium profiellijst, in Nederland gemaakt. Geen glas: je kijkt naar het papier, niet naar je eigen spiegelbeeld.
Bezorging
Geen pakketje. Elk werk verlaat het atelier ingelijst, in een op maat gemaakte doos, en reist als vracht: niet gesorteerd, niet gestapeld, niet gegooid. Wij bezorgen aan huis, zodat het werk aankomt zoals het bij ons vertrok.
Waarom willem.
Eén papier, één lijst, één maatvoering die klopt. Wij kiezen vooraf, zodat je alleen nog het werk hoeft te kiezen. Geen eindeloze combinaties, geen twijfel: een verzameling oude meesters, gedrukt zoals ze het verdienen.
Kestnermap Proun, blad 3 (Kestnermappe Proun, Rob. Leunis and Chapman GmbH Hannover #3), 1923
Abstracte compositie · 45,2 × 61 cm (17,8 × 24,0 inch)
Suprematisme
Museu Coleção Berardo, Lissabon
Catalogustekst
Boven een smalle staande kolom van roodbruin en grijs balanceert een zwarte schijf. Dunne zwarte lijnen doorkruisen het beeld, komen in het midden samen tot een kruis en lopen onderaan uit in een lage gebogen boog. Proun, blad 3 uit de Eerste Kestnermappe ontstond in 1923 in Hannover, als derde prent in een map met zes litho's van El Lissitzky (1890-1941).
De compositie berust op weinig elementen: een schijf, twee rechthoekige balken en een stelsel van rechte en gebogen lijnen. De kleuren blijven beperkt tot zwart, roodbruin en grijs op grijsbeige papier. Lissitzky voerde het blad uit als kleurenlithografie in steendruk, op het formaat 45,2 bij 61 centimeter. De verticale balken geven het beeld een opgaande richting; de kruisende diagonalen en de boog eronder houden de vormen in evenwicht.
Proun was Lissitzky's eigen term, een acroniem voor het Russische 'project voor de bevestiging van het nieuwe'. Hij noemde het Proun het overstappunt tussen schilderkunst en architectuur, waarin vlakke geometrie ruimtelijk begint te werken. De vorm kwam voort uit het Suprematisme van Malevitsj, maar Lissitzky bracht er de ruimte en de constructie van de architect in. De Kestner-Gesellschaft gaf de map uit na zijn tentoonstelling in Hannover in 1922; de zes bladen werden gedrukt door de firma Robert Leunis & Chapman in een oplage van ongeveer vijftig. Dit exemplaar is rechtsonder met potlood gesigneerd.
Het blad wordt bewaard in het Museu Coleção Berardo in Lissabon. Een ander exemplaar van deze prent bevindt zich in de collectie van het Victoria and Albert Museum in Londen. Bij willem. wordt Proun, blad 3 als kunstdruk in beperkte oplage uitgevoerd, op aanvraag gedrukt in het eigen atelier in Nederland en binnen drie weken ingelijst aan huis bezorgd.
Over de stroming
Het suprematisme ontstond rond 1915 in Rusland en bracht de schilderkunst terug tot haar grondvormen: het vierkant, de balk en de cirkel. Gekleurde vlakken zweven in een lege, witte ruimte, los van elke verwijzing naar de zichtbare wereld. Kleur en verhouding zijn er het enige onderwerp. Kazimir Malevitsj vatte die stap samen in zijn zwarte vierkant, dat hij als een nieuw begin van de kunst beschouwde.
In deze verzameling staan Malevitsj, El Lissitzky en Ivan Kliun voor deze radicale abstractie. Lissitzky zette de vlakken in beweging in zijn constructies, die hij zelf Proun noemde. Kliun bewoog van het kubo-futurisme naar de zuivere vorm. Het suprematisme zocht geen afbeelding maar een geheel nieuw beeld, en oefende grote invloed uit op de vormgeving en de architectuur van de twintigste eeuw.
Wie het suprematisme herkent, let op de zwevende, strak begrensde vlakken, de primaire kleuren en de lege, witte grond. De beweging was kort maar ingrijpend en viel samen met de omwentelingen in Rusland rond 1917. Haar taal van zuivere vorm en ruimte werd opgenomen in de vormgeving, de typografie en de architectuur, en bleef de abstracte kunst voeden. Verwant is De Stijl, die in dezelfde jaren in Nederland ontstond; het verschil is dat De Stijl de vlakken in een vast raster bindt en het suprematisme ze vrij laat zweven.
Bron: Stedelijk Museum, Amsterdam.
Meer uit Suprematisme
