De val der verdoemden van Peter Paul Rubens is een barokdoek waarin de schilder zich uitsluitend op de neerstorting van de zondaars richt. Deze kunstreproductie wordt op aanvraag in ons atelier gedrukt in een oplage van honderd genummerde exemplaren en ingelijst aan huis bezorgd.
De val der verdoemden
Techniek, papier en lijst
Pigmentdruk op Hahnemühle Museum Etching, 350 g/m²: mat, zuurvrij, met een zichtbare vezelstructuur die de verfhuid van het origineel benadert. De lijst is een slanke, matzwarte aluminium profiellijst, in Nederland gemaakt. Geen glas: je kijkt naar het papier, niet naar je eigen spiegelbeeld.
Bezorging
Geen pakketje. Elk werk verlaat het atelier ingelijst, in een op maat gemaakte doos, en reist als vracht: niet gesorteerd, niet gestapeld, niet gegooid. Wij bezorgen aan huis, zodat het werk aankomt zoals het bij ons vertrok.
Waarom willem.
Eén papier, één lijst, één maatvoering die klopt. Wij kiezen vooraf, zodat je alleen nog het werk hoeft te kiezen. Geen eindeloze combinaties, geen twijfel: een verzameling oude meesters, gedrukt zoals ze het verdienen.
De val der verdoemden (Der Höllensturz der Verdammten), ca. 1620
Religieus tafereel · 286 × 224 cm (112,6 × 88,2 in)
Barok
Alte Pinakothek, München, München, inv. 320
Catalogustekst
In de Alte Pinakothek in München hangt De val der verdoemden, een groot doek dat Peter Paul Rubens omstreeks 1620 in Antwerpen schilderde. Het werk toont het moment waarop opstandige en verdoemde figuren uit de hemel worden gestort. Aartsengel Michaël drijft hen naar beneden, terwijl duivelse gedaanten en halfdierlijke wezens zich tot een neerstortende massa samenballen. Rubens beperkt zich hier tot de val zelf en laat het laatste oordeel als geheel buiten beeld.
De compositie is opgebouwd rond een diagonaal die van linksboven naar rechtsonder in een draaikolk overgaat. De lichamen zijn zwaar en gespierd en in sterke verkorting weergegeven, zodat de val als een lichamelijke beweging op de kijker afkomt. Rubens zet licht en donker fel tegen elkaar: bovenin blijft een rest hemels licht, onderin wint de gloed van het vuur. De losse toets en de warme vleestonen zijn kenmerkend voor zijn rijpe Antwerpse jaren. Het doek meet 286 bij 224 centimeter.
Het werk staat midden in de Vlaamse barok, de stroming waarin Rubens de dramatische beweging en het volle koloriet tot norm maakte. In 1959 werd het doek door een bezoeker met zuur bewerkt en raakte het zwaar beschadigd; na een langdurige restauratie keerde het terug in de zaal. Het maakt deel uit van de collectie van de Alte Pinakothek, die een van de belangrijkste verzamelingen van zijn schilderijen bezit.
Vandaag hangt De val der verdoemden nog altijd in München, waar het tot de kern van de Rubens-zaal behoort. Bij willem. wordt het werk als kunstdruk in een beperkte oplage uitgevoerd, op aanvraag gedrukt in het eigen atelier in Nederland en binnen drie weken ingelijst aan huis bezorgd.
Over de stroming
De barok kwam op rond 1600 en beheerste de zeventiende-eeuwse schilderkunst. Kunstenaars zochten beweging, drama en een sterk contrast tussen licht en donker. Figuren komen uit een diep donker naar voren, gevangen op het hoogtepunt van hun handeling. Caravaggio bracht dat felle spotlicht in de schilderkunst; anderen namen het over en bouwden het uit tot grote, theatrale composities. Onderwerpen als religie, mythologie en het portret kregen zo een directe, lichamelijke kracht.
Binnen deze verzameling staan meesters die elk hun eigen omgang met het licht vonden. Rembrandt liet de blik en het innerlijk oplichten uit de schaduw; Rubens gaf zijn taferelen een volle, bewegelijke opbouw. De barok verbond een nauwkeurige weergave van stof en huid met een groot gevoel voor spanning en gebaar. Die combinatie van kijken en verbeelden bepaalde de schilderkunst tot ver in de achttiende eeuw en werkt nog altijd door.
Wie de barok herkent, let op het spel van fel licht en diepe schaduw, op de schuine opbouw en op het gevangen moment van hoogste spanning. Vanuit Italie verspreidde de stijl zich over heel Europa, van Spanje tot de Nederlanden, en kreeg in elke school een eigen toon. In deze reeks komen die verschillende handen bij elkaar, telkens herkenbaar aan hetzelfde gevoel voor drama en licht. Verwant in het gebruik van licht en drama is de romantiek, twee eeuwen later; het verschil is dat de barok de handeling toont en de romantiek de stemming.
Bron: Rijksmuseum, Amsterdam.
Meer van Peter Paul Rubens
Meer uit Barok
