Narcissus is het aan Caravaggio toegeschreven doek uit de late zestiende eeuw waarover kenners nog altijd twisten: Caravaggio of lo Spadarino. Deze kunstreproductie wordt op aanvraag in ons atelier gedrukt in een oplage van honderd genummerde exemplaren en ingelijst aan huis bezorgd.
Narcissus
Techniek, papier en lijst
Pigmentdruk op Hahnemühle Museum Etching, 350 g/m²: mat, zuurvrij, met een zichtbare vezelstructuur die de verfhuid van het origineel benadert. De lijst is een slanke, matzwarte aluminium profiellijst, in Nederland gemaakt. Geen glas: je kijkt naar het papier, niet naar je eigen spiegelbeeld.
Bezorging
Geen pakketje. Elk werk verlaat het atelier ingelijst, in een op maat gemaakte doos, en reist als vracht: niet gesorteerd, niet gestapeld, niet gegooid. Wij bezorgen aan huis, zodat het werk aankomt zoals het bij ons vertrok.
Waarom willem.
Eén papier, één lijst, één maatvoering die klopt. Wij kiezen vooraf, zodat je alleen nog het werk hoeft te kiezen. Geen eindeloze combinaties, geen twijfel: een verzameling oude meesters, gedrukt zoals ze het verdienen.
Narcissus (Narciso), ca. 1597–1599
Historiestuk · 112 × 92 (44,1 × 36,2)
Barok
Gallerie Nazionali d'Arte Antica, Palazzo Barberini, Rome, inv. 1569
Catalogustekst
Narcissus, omstreeks 1597 tot 1599 in Rome geschilderd en aan Caravaggio toegeschreven, deelt het doek in twee helften: boven de knielende jongen, onder zijn weerkaatsing in het donkere water. Het werk is olieverf op doek, meet vermoedelijk 112 bij 92 centimeter en hangt in Palazzo Barberini in Rome onder inventarisnummer 1569. De compositie is bijna cirkelvormig opgebouwd, met de gebogen rug en de gespiegelde arm die samen een gesloten ring vormen. Narcissus leunt voorover naar de waterbron en steunt met beide handen op de oever. Rond hem is nauwelijks landschap te zien; de bosrand blijft in schaduw.
Een donkere, vrijwel lege achtergrond drijft de figuur naar voren. Het licht valt van links en raakt alleen de knie, de mouw en het gezicht, terwijl de rest in bruin en zwart wegzinkt. De opgetrokken knie vangt de felste lichtval en staat vrijwel in het midden van het doek. Die scherpe tegenstelling tussen licht en donker, het clair-obscur van de barok, maakt de weerspiegeling bijna even sterk aanwezig als de gestalte erboven. De verfhuid is dun opgezet, met weinig zichtbare toets.
De voorstelling volgt Ovidius, die in het derde boek van de Metamorfosen beschrijft hoe Narcissus verliefd wordt op zijn eigen spiegelbeeld en bij de bron wegkwijnt. Het doek wordt aan Caravaggio toegeschreven, een toeschrijving die Roberto Longhi in 1916 voorstelde. Zeker is die niet. Een deel van de kenners, onder wie Gianni Papi, houdt het werk voor een schilderij van Giovanni Antonio Galli, bijgenaamd lo Spadarino.
Onder inventarisnummer 1569 hoort het werk tot de Gallerie Nazionali d'Arte Antica in Palazzo Barberini te Rome. Het bleef lang zonder naam en werd pas in de twintigste eeuw met Caravaggio in verband gebracht. Bij willem. wordt Narcissus als kunstreproductie in beperkte oplage uitgevoerd, op aanvraag gedrukt in het eigen atelier in Nederland en binnen drie weken ingelijst aan huis bezorgd.
Over de stroming
De barok kwam op rond 1600 en beheerste de zeventiende-eeuwse schilderkunst. Kunstenaars zochten beweging, drama en een sterk contrast tussen licht en donker. Figuren komen uit een diep donker naar voren, gevangen op het hoogtepunt van hun handeling. Caravaggio bracht dat felle spotlicht in de schilderkunst; anderen namen het over en bouwden het uit tot grote, theatrale composities. Onderwerpen als religie, mythologie en het portret kregen zo een directe, lichamelijke kracht.
Binnen deze verzameling staan meesters die elk hun eigen omgang met het licht vonden. Rembrandt liet de blik en het innerlijk oplichten uit de schaduw; Rubens gaf zijn taferelen een volle, bewegelijke opbouw. De barok verbond een nauwkeurige weergave van stof en huid met een groot gevoel voor spanning en gebaar. Die combinatie van kijken en verbeelden bepaalde de schilderkunst tot ver in de achttiende eeuw en werkt nog altijd door.
Wie de barok herkent, let op het spel van fel licht en diepe schaduw, op de schuine opbouw en op het gevangen moment van hoogste spanning. Vanuit Italie verspreidde de stijl zich over heel Europa, van Spanje tot de Nederlanden, en kreeg in elke school een eigen toon. In deze reeks komen die verschillende handen bij elkaar, telkens herkenbaar aan hetzelfde gevoel voor drama en licht. Verwant in het gebruik van licht en drama is de romantiek, twee eeuwen later; het verschil is dat de barok de handeling toont en de romantiek de stemming.
Bron: Rijksmuseum, Amsterdam.
Meer van Caravaggio
Meer uit Barok
