De brillenverkoper is een van Rembrandts vroegste bekende schilderijen, rond 1624 gemaakt in Leiden als verbeelding van het gezicht uit de zintuigenreeks. Deze kunstreproductie wordt op aanvraag in ons atelier gedrukt in een oplage van honderd genummerde exemplaren en ingelijst aan huis bezorgd.
De brillenverkoper
Techniek, papier en lijst
Pigmentdruk op Hahnemühle Museum Etching, 350 g/m²: mat, zuurvrij, met een zichtbare vezelstructuur die de verfhuid van het origineel benadert. De lijst is een slanke, matzwarte aluminium profiellijst, in Nederland gemaakt. Geen glas: je kijkt naar het papier, niet naar je eigen spiegelbeeld.
Bezorging
Geen pakketje. Elk werk verlaat het atelier ingelijst, in een op maat gemaakte doos, en reist als vracht: niet gesorteerd, niet gestapeld, niet gegooid. Wij bezorgen aan huis, zodat het werk aankomt zoals het bij ons vertrok.
Waarom willem.
Eén papier, één lijst, één maatvoering die klopt. Wij kiezen vooraf, zodat je alleen nog het werk hoeft te kiezen. Geen eindeloze combinaties, geen twijfel: een verzameling oude meesters, gedrukt zoals ze het verdienen.
De brillenverkoper (De brillenverkoper (allegorie van het gezicht)), ca. 1624
Genrestuk · 21 × 17,8 cm (8,3 × 7,0 in)
Barok
Museum De Lakenhal, Leiden, inv. S 5697
Catalogustekst
Een marskramer verkoopt een bril aan een oude man die door de glazen tuurt. Rembrandt schilderde dit kleine tafereel omstreeks 1624 in Leiden, de stad waar hij was geboren en zijn eerste jaren als schilder doorbracht. Het paneel hoort bij een reeks over de vijf zintuigen en staat voor het gezicht, de waarneming die de handeling letterlijk in beeld brengt. De koper past de bril, de verkoper wacht af.
Het werk meet 21 bij 17,8 centimeter, olieverf op paneel, en zet beide figuren dicht op de voorgrond. Het licht valt van opzij en tekent de gezichten scherp tegen een donkere achtergrond. Rembrandt was hier nog jong en zoekend, maar de aandacht voor de blik, de handen en de oude kop wijst al naar het latere werk. De achtergrond blijft vrijwel leeg.
Dit is een van Rembrandts vroegste bekende werken, gemaakt toen hij ongeveer achttien jaar oud was en nog in Leiden woonde. De zintuigenreeks telde oorspronkelijk vijf kleine panelen, waarvan er maar enkele zijn teruggevonden; een verwant paneel uit dezelfde reeks dook in 2015 op een veiling in de Verenigde Staten weer op. Het gezicht bleef bewaard en is te zien in de collectie van Museum De Lakenhal in Leiden, waar het paneel in de Rembrandtzaal hangt.
Als vroeg werk laat De brillenverkoper zien hoe Rembrandt in Leiden begon: met kleine panelen, alledaagse figuren en een sterk gevoel voor licht. Het tafereel is tegelijk een genrestukje en een zinnebeeld, waarin een gewone straathandeling het zien zelf verbeeldt. Bij willem. wordt het werk als kunstdruk in een oplage van honderd genummerde exemplaren uitgevoerd, op aanvraag gedrukt in ons eigen atelier in Nederland en binnen drie weken ingelijst aan huis bezorgd.
Over de stroming
De barok kwam op rond 1600 en beheerste de zeventiende-eeuwse schilderkunst. Kunstenaars zochten beweging, drama en een sterk contrast tussen licht en donker. Figuren komen uit een diep donker naar voren, gevangen op het hoogtepunt van hun handeling. Caravaggio bracht dat felle spotlicht in de schilderkunst; anderen namen het over en bouwden het uit tot grote, theatrale composities. Onderwerpen als religie, mythologie en het portret kregen zo een directe, lichamelijke kracht.
Binnen deze verzameling staan meesters die elk hun eigen omgang met het licht vonden. Rembrandt liet de blik en het innerlijk oplichten uit de schaduw; Rubens gaf zijn taferelen een volle, bewegelijke opbouw. De barok verbond een nauwkeurige weergave van stof en huid met een groot gevoel voor spanning en gebaar. Die combinatie van kijken en verbeelden bepaalde de schilderkunst tot ver in de achttiende eeuw en werkt nog altijd door.
Wie de barok herkent, let op het spel van fel licht en diepe schaduw, op de schuine opbouw en op het gevangen moment van hoogste spanning. Vanuit Italie verspreidde de stijl zich over heel Europa, van Spanje tot de Nederlanden, en kreeg in elke school een eigen toon. In deze reeks komen die verschillende handen bij elkaar, telkens herkenbaar aan hetzelfde gevoel voor drama en licht. Verwant in het gebruik van licht en drama is de romantiek, twee eeuwen later; het verschil is dat de barok de handeling toont en de romantiek de stemming.
Bron: Rijksmuseum, Amsterdam.
Meer van Rembrandt van Rijn
Meer uit Barok
