De samenzwering van de Bataven onder Claudius Civilis van Rembrandt is een fragment van een enorm doek voor het Amsterdamse stadhuis. Deze kunstreproductie wordt op aanvraag in ons atelier gedrukt in een oplage van honderd genummerde exemplaren en ingelijst aan huis bezorgd.
De samenzwering van de Bataven onder Claudius Civilis
Techniek, papier en lijst
Pigmentdruk op Hahnemühle Museum Etching, 350 g/m²: mat, zuurvrij, met een zichtbare vezelstructuur die de verfhuid van het origineel benadert. De lijst is een slanke, matzwarte aluminium profiellijst, in Nederland gemaakt. Geen glas: je kijkt naar het papier, niet naar je eigen spiegelbeeld.
Bezorging
Geen pakketje. Elk werk verlaat het atelier ingelijst, in een op maat gemaakte doos, en reist als vracht: niet gesorteerd, niet gestapeld, niet gegooid. Wij bezorgen aan huis, zodat het werk aankomt zoals het bij ons vertrok.
Waarom willem.
Eén papier, één lijst, één maatvoering die klopt. Wij kiezen vooraf, zodat je alleen nog het werk hoeft te kiezen. Geen eindeloze combinaties, geen twijfel: een verzameling oude meesters, gedrukt zoals ze het verdienen.
De samenzwering van de Bataven onder Claudius Civilis, 1661–1662
Historiestuk · 196 × 309 cm (77,2 × 121,7 in)
Barok
Nationalmuseum, Stockholm, inv. NM 578
Catalogustekst
De samenzwering van de Bataven onder Claudius Civilis toont een nachtelijk banket waarop Bataafse leiders een eed zweren. Rembrandt van Rijn schilderde het geschiedenisstuk in 1661 en 1662; wat er nu van over is meet 196 bij 309 centimeter, is olieverf op doek en hangt in het Nationalmuseum in Stockholm onder inventarisnummer NM 578. Rond een gewelfde tafel heffen de mannen hun zwaarden en raken die van Claudius Civilis, hun eenogige aanvoerder, die verheven in het licht van het banket zetelt. Het onderwerp komt uit het verslag van de Romeinse geschiedschrijver Tacitus over de Bataafse opstand tegen Rome, die zich in het jaar 69 afspeelde aan de noordrand van het Romeinse rijk.
Het licht komt van de tafel zelf en tekent de gezichten en de gekruiste klingen tegen een diepe duisternis. Rembrandt bracht de verf dik en los aan, met de brede toets van zijn late jaren, zodat de goudkleurige weerschijn van het tafelkleed en de wapens bijna tastbaar wordt. De frontale opstelling en het lage gezichtspunt geven de zwerende groep een plechtige, bijna rituele nadruk. Claudius Civilis draagt een hoge muts en toont zijn beschadigde oog onverhuld, iets wat eerdere schilders liever verzachtten.
Dit doek is een uitgesneden fragment van een veel groter werk dat Rembrandt voor het nieuwe Amsterdamse stadhuis maakte. Het oorspronkelijke doek mat ongeveer vijf bij vijf meter en hing kort in de grote galerij, waarna het werd teruggenomen. Rembrandt sneed het daarna zelf terug tot het huidige formaat, vermoedelijk om het als los schilderij te kunnen aanbieden. Wat overbleef is het centrale eedsmoment, dat sinds de achttiende eeuw in Zweden wordt bewaard; meer over het museum staat bij het Nationalmuseum.
Binnen Rembrandts oeuvre is het fragment het enige dat van deze stadhuisopdracht rest, geschilderd in de losse late manier waarin hij vorm en licht met grove verf opbouwde. Bij willem. wordt het als kunstreproductie in beperkte oplage uitgevoerd, op aanvraag gedrukt in het eigen atelier in Nederland en binnen drie weken ingelijst aan huis bezorgd.
Over de stroming
De barok kwam op rond 1600 en beheerste de zeventiende-eeuwse schilderkunst. Kunstenaars zochten beweging, drama en een sterk contrast tussen licht en donker. Figuren komen uit een diep donker naar voren, gevangen op het hoogtepunt van hun handeling. Caravaggio bracht dat felle spotlicht in de schilderkunst; anderen namen het over en bouwden het uit tot grote, theatrale composities. Onderwerpen als religie, mythologie en het portret kregen zo een directe, lichamelijke kracht.
Binnen deze verzameling staan meesters die elk hun eigen omgang met het licht vonden. Rembrandt liet de blik en het innerlijk oplichten uit de schaduw; Rubens gaf zijn taferelen een volle, bewegelijke opbouw. De barok verbond een nauwkeurige weergave van stof en huid met een groot gevoel voor spanning en gebaar. Die combinatie van kijken en verbeelden bepaalde de schilderkunst tot ver in de achttiende eeuw en werkt nog altijd door.
Wie de barok herkent, let op het spel van fel licht en diepe schaduw, op de schuine opbouw en op het gevangen moment van hoogste spanning. Vanuit Italie verspreidde de stijl zich over heel Europa, van Spanje tot de Nederlanden, en kreeg in elke school een eigen toon. In deze reeks komen die verschillende handen bij elkaar, telkens herkenbaar aan hetzelfde gevoel voor drama en licht. Verwant in het gebruik van licht en drama is de romantiek, twee eeuwen later; het verschil is dat de barok de handeling toont en de romantiek de stemming.
Bron: Rijksmuseum, Amsterdam.
Meer van Rembrandt van Rijn
Meer uit Barok
