Een officier groot op de voorgrond, een lachend meisje klein in het licht: Vermeer bouwt het tafereel op uit een verschil in nabijheid. Deze kunstreproductie wordt op aanvraag in ons atelier gedrukt in een oplage van honderd genummerde exemplaren en ingelijst aan huis bezorgd.
Officier en lachend meisje
Techniek, papier en lijst
Pigmentdruk op Hahnemühle Museum Etching, 350 g/m²: mat, zuurvrij, met een zichtbare vezelstructuur die de verfhuid van het origineel benadert. De lijst is een slanke, matzwarte aluminium profiellijst, in Nederland gemaakt. Geen glas: je kijkt naar het papier, niet naar je eigen spiegelbeeld.
Bezorging
Geen pakketje. Elk werk verlaat het atelier ingelijst, in een op maat gemaakte doos, en reist als vracht: niet gesorteerd, niet gestapeld, niet gegooid. Wij bezorgen aan huis, zodat het werk aankomt zoals het bij ons vertrok.
Waarom willem.
Eén papier, één lijst, één maatvoering die klopt. Wij kiezen vooraf, zodat je alleen nog het werk hoeft te kiezen. Geen eindeloze combinaties, geen twijfel: een verzameling oude meesters, gedrukt zoals ze het verdienen.
Officier en lachend meisje (Officier en het lachende meisje), ca. 1657
Genrestuk · 50,5 × 46,0 cm (19,9 × 18,1 in)
Barok
The Frick Collection, New York, inv. 1911.1.127
Catalogustekst
Links op de voorgrond zit een officier met een brede hoed, groot en met de rug naar de kijker, terwijl het lachende meisje klein en vol in het licht tegenover hem aan de tafel zit. Dat verschil in grootte voert de blik de kamer in, van de donkere gestalte vooraan naar het heldere gezicht daarachter. Johannes Vermeer (1632-1675) schilderde dit genrestuk omstreeks 1657, een tafereel van een soldaat en een jonge vrouw bij een raam. Aan de wand hangt een kaart van Holland.
Het licht valt door het venster links en ordent de hele voorstelling. Vermeer bracht ultramarijn, destijds het kostbaarste pigment, aan in het wit van de wand en de muts, waardoor het oppervlak koel oplicht. Het doek is bescheiden van formaat, olieverf van 50,5 bij 46 centimeter, en juist de nabijheid van de figuren maakt het tafereel besloten. Het sterke grootteverschil tussen beide personen berust op hun plaatsing dicht bij en verder van de kijker, niet op vertekening.
Het werk hoort bij de vroege genrestukken waarmee Vermeer zich op het geschilderde binnenhuis toelegde. De kaart van Holland aan de muur keert in later werk terug en verankert het tafereel in de Nederlandse Republiek. Henry Clay Frick verwierf het schilderij in 1911, waarna het is opgenomen in de The Frick Collection in New York.
Vandaag hangt Officier en lachend meisje in New York, waar het geldt als een sleutelwerk uit Vermeers begintijd. De rustige ordening van licht, ruimte en blik loopt vooruit op wat zijn latere werk kenmerkt. Bij willem. wordt het als kunstdruk in beperkte oplage uitgevoerd, op aanvraag gedrukt in het eigen atelier in Nederland en binnen drie weken ingelijst aan huis bezorgd.
Over de stroming
De barok kwam op rond 1600 en beheerste de zeventiende-eeuwse schilderkunst. Kunstenaars zochten beweging, drama en een sterk contrast tussen licht en donker. Figuren komen uit een diep donker naar voren, gevangen op het hoogtepunt van hun handeling. Caravaggio bracht dat felle spotlicht in de schilderkunst; anderen namen het over en bouwden het uit tot grote, theatrale composities. Onderwerpen als religie, mythologie en het portret kregen zo een directe, lichamelijke kracht.
Binnen deze verzameling staan meesters die elk hun eigen omgang met het licht vonden. Rembrandt liet de blik en het innerlijk oplichten uit de schaduw; Rubens gaf zijn taferelen een volle, bewegelijke opbouw. De barok verbond een nauwkeurige weergave van stof en huid met een groot gevoel voor spanning en gebaar. Die combinatie van kijken en verbeelden bepaalde de schilderkunst tot ver in de achttiende eeuw en werkt nog altijd door.
Wie de barok herkent, let op het spel van fel licht en diepe schaduw, op de schuine opbouw en op het gevangen moment van hoogste spanning. Vanuit Italie verspreidde de stijl zich over heel Europa, van Spanje tot de Nederlanden, en kreeg in elke school een eigen toon. In deze reeks komen die verschillende handen bij elkaar, telkens herkenbaar aan hetzelfde gevoel voor drama en licht. Verwant in het gebruik van licht en drama is de romantiek, twee eeuwen later; het verschil is dat de barok de handeling toont en de romantiek de stemming.
Bron: Rijksmuseum, Amsterdam.
Meer van Johannes Vermeer
Meer uit Barok
