De schilder in zijn atelier is een van Rembrandts vroegste werken: een schilder neemt zijn paneel op vanaf de andere kant van de kamer. Deze kunstreproductie wordt op aanvraag in ons atelier gedrukt in een oplage van honderd genummerde exemplaren en ingelijst aan huis bezorgd.
De schilder in zijn atelier
Techniek, papier en lijst
Pigmentdruk op Hahnemühle Museum Etching, 350 g/m²: mat, zuurvrij, met een zichtbare vezelstructuur die de verfhuid van het origineel benadert. De lijst is een slanke, matzwarte aluminium profiellijst, in Nederland gemaakt. Geen glas: je kijkt naar het papier, niet naar je eigen spiegelbeeld.
Bezorging
Geen pakketje. Elk werk verlaat het atelier ingelijst, in een op maat gemaakte doos, en reist als vracht: niet gesorteerd, niet gestapeld, niet gegooid. Wij bezorgen aan huis, zodat het werk aankomt zoals het bij ons vertrok.
Waarom willem.
Eén papier, één lijst, één maatvoering die klopt. Wij kiezen vooraf, zodat je alleen nog het werk hoeft te kiezen. Geen eindeloze combinaties, geen twijfel: een verzameling oude meesters, gedrukt zoals ze het verdienen.
De schilder in zijn atelier, ca. 1628
Genrestuk · 24,8 × 31,7 cm (9,8 × 12,5 in)
Barok
Museum of Fine Arts, Boston, inv. 38.1838
Catalogustekst
Een schilder staat achterin een vrijwel leeg atelier, op afstand van een groot paneel dat met de achterzijde naar de kijker op een zware ezel rust. Rembrandt schilderde dit kleine tafereel omstreeks 1628 in Leiden, de stad waar hij rond zijn twintigste zijn eerste zelfstandige werk maakte. De figuur draagt een werkkiel en een hoed en houdt palet en penselen vast, alsof hij zijn eigen paneel bestudeert voordat de eerste streek valt. De ruimte is kaal: een pleisterwand met barsten, een tweede paneel tegen de muur, een steen om verf te wrijven.
De verhouding tussen mens en ezel draagt het beeld. De ezel is groot en donker en staat vooraan, de schilder klein en verlicht in de diepte, zodat het gereedschap bijna monumentaler oogt dan de maker. Rembrandt bouwt de ruimte op met een enkele lichtinval die over de achterwand strijkt en de figuur uit het halfdonker tilt. De toets is fijn en beheerst, in dunne lagen op het eikenhouten paneel; het is het clair-obscur waarmee hij in zijn Leidse jaren experimenteerde, hier toegepast op een alledaags gegeven in plaats van een Bijbels tafereel.
Binnen het vroege oeuvre hoort dit werk bij een reeks kleine panelen waarop Rembrandt licht, ruimte en de eigen werkplek onderzocht. Het is geen zelfportret in strikte zin, maar een schildering over het schilderen zelf, gemaakt door een kunstenaar die nog geen dertig was. De ezel, het onbeschilderde paneel en de wrijfsteen tonen het handwerk waarmee hij zijn vak leerde, jaren voor zijn latere grote opdrachten.
Het paneel kwam via de Bostonse verzamelaar Zoe Oliver Sherman in openbaar bezit; zij schonk het in 1938 aan het museum ter nagedachtenis aan Lillie Oliver Poor. Vandaag maakt het deel uit van de collectie van het Museum of Fine Arts, Boston. Bij willem. wordt het werk als kunstdruk in een beperkte oplage uitgevoerd, op aanvraag gedrukt in het eigen atelier in Nederland en binnen drie weken ingelijst aan huis bezorgd.
Over de stroming
De barok kwam op rond 1600 en beheerste de zeventiende-eeuwse schilderkunst. Kunstenaars zochten beweging, drama en een sterk contrast tussen licht en donker. Figuren komen uit een diep donker naar voren, gevangen op het hoogtepunt van hun handeling. Caravaggio bracht dat felle spotlicht in de schilderkunst; anderen namen het over en bouwden het uit tot grote, theatrale composities. Onderwerpen als religie, mythologie en het portret kregen zo een directe, lichamelijke kracht.
Binnen deze verzameling staan meesters die elk hun eigen omgang met het licht vonden. Rembrandt liet de blik en het innerlijk oplichten uit de schaduw; Rubens gaf zijn taferelen een volle, bewegelijke opbouw. De barok verbond een nauwkeurige weergave van stof en huid met een groot gevoel voor spanning en gebaar. Die combinatie van kijken en verbeelden bepaalde de schilderkunst tot ver in de achttiende eeuw en werkt nog altijd door.
Wie de barok herkent, let op het spel van fel licht en diepe schaduw, op de schuine opbouw en op het gevangen moment van hoogste spanning. Vanuit Italie verspreidde de stijl zich over heel Europa, van Spanje tot de Nederlanden, en kreeg in elke school een eigen toon. In deze reeks komen die verschillende handen bij elkaar, telkens herkenbaar aan hetzelfde gevoel voor drama en licht. Verwant in het gebruik van licht en drama is de romantiek, twee eeuwen later; het verschil is dat de barok de handeling toont en de romantiek de stemming.
Bron: Rijksmuseum, Amsterdam.
Meer van Rembrandt van Rijn
Meer uit Barok
