Suprematisme

Het suprematisme ontstond rond 1915 in Rusland en bracht de schilderkunst terug tot haar grondvormen: het vierkant, de balk en de cirkel. Gekleurde vlakken zweven in een lege, witte ruimte, los van elke verwijzing naar de zichtbare wereld. Kleur en verhouding zijn er het enige onderwerp. Kazimir Malevitsj vatte die stap samen in zijn zwarte vierkant, dat hij als een nieuw begin van de kunst beschouwde.

In deze verzameling staan Malevitsj, El Lissitzky en Ivan Kliun voor deze radicale abstractie. Lissitzky zette de vlakken in beweging in zijn constructies, die hij zelf Proun noemde. Kliun bewoog van het kubo-futurisme naar de zuivere vorm. Het suprematisme zocht geen afbeelding maar een geheel nieuw beeld, en oefende grote invloed uit op de vormgeving en de architectuur van de twintigste eeuw.

Wie het suprematisme herkent, let op de zwevende, strak begrensde vlakken, de primaire kleuren en de lege, witte grond. De beweging was kort maar ingrijpend en viel samen met de omwentelingen in Rusland rond 1917. Haar taal van zuivere vorm en ruimte werd opgenomen in de vormgeving, de typografie en de architectuur, en bleef de abstracte kunst voeden. Verwant is De Stijl, die in dezelfde jaren in Nederland ontstond; het verschil is dat De Stijl de vlakken in een vast raster bindt en het suprematisme ze vrij laat zweven.

Bron: Stedelijk Museum, Amsterdam.